Ciemna strona miłości

Syria, kraj z niezwykle bogatą historią i kulturą, kojarzy się dziś Europejczykom głównie z trwająca tam dziś wojną domową, podbijającym jej tereny Państwem Islamskim i falami nigdzie niechcianych uchodźców masowo opuszczających ten kraj. Tak przedstawiają nam Syrię media, a jak widzą ją jej mieszkańcy, artyści którzy z różnych powodów także musieli emigrować? Jedną z takich osób jest Rafik Schami, pisarz, autor monumentalnej (936 stron) powieści „Ciemna strona miłości”.

Osią tego utworu są losy Farida Musztaka, młodego mieszkańca chrześcijańskiej dzielnicy Damaszku, urodzonego w 1940 roku. Powieść przedstawia 29 lat jego życia – trudną miłość do Rany Szachin pochodzącej z wrogiego jego rodzinie klanu, wzmożoną aktywność polityczną która o mały włos nie doprowadziła go do śmierci, oraz codzienne życie w Damaszku w okresie intensywnych przemian politycznych. Jednak „Ciemna strona miłości” to nie tylko życiorys Farida. Poznajemy także losy jego rodziców, dziadków od strony ojca i matki, dzieje waśni pomiędzy klanem Musztaków i Szachinów, a także krótsze i dłuższe historie z życia znajomych Farida lub ludzi o których tylko przypadkowo słyszał. Dużo miejsca zajmują też opisy fascynujących obyczajów, wierzeń, rytuałów o których wielu Europejczyków nie ma pojęcia lub myśli, że są one reliktem przeszłości. Nieprawda, wciąż pozostają żywe i odgrywają ważną rolę w życiu codziennych Arabów.

Konstrukcja „Ciemnej strony miłości” fachowo nazywa się powieścią szkatułkową – jedna historia jest przyczynkiem do rozpoczęcia kolejnej, ta zaś następnej i następnej. Sam autor jednak w Posłowiu przyrównuje ją do mozaiki – każda historia może funkcjonować jako oddzielny kawałek, ale tylko razem są w stanie stworzyć piękną, porywającą całość.

Akcja powieści toczy się spokojnie, leniwie wręcz. Czasami miałam wrażenie, że czytając ją poznaje dosłownie każdy dzień, każdy krok jego bohaterów. Są tu opisane zarówno wydarzenia mające wpływ na całe ich życie, a nawet na dalsze istnienie syryjskiego państwa, jak i epizody wydające się kompletnie bez znaczenia, jak dziecięce gry i zabawy popularne w Damaszku w latach 60-tych, ceremoniał wizyt w hammamie (publiczna łaźnia), czy też rytuał picia kawy z kardamonem. Te ulotne chwile o których po latach już się nie pamięta, mechaniczne czynności do których nie przywiązuje się wagi tworzą jednak życie człowieka oraz kulturę i obyczajowość w której wzrasta, dlatego też właśnie opowieści o nich budują klimat czasów w których żyli bohaterowie „Ciemnej strony miłości”.

Powieść składa się z 28 ksiąg pogrupowanych w osiem kategorii, z których każdą przypisać można do innego gatunku literackiego. I tak np. „Księgi miłości” przypominają romans, „Księgi klanu” sagę rodzinną, „Księgi śmiechu” zbiór zabawnych anegdot, a „Księgi bytu” nowele i opowiadania obyczajowe.

„Ciemna strona miłości” wpisuje się również w konwencję powieści postkolonialnej opowiadających o krajach Trzeciego Świata będących pod rządami państw europejskich. Wpływ kolonializmu widoczny jest również w życiu bohaterów powieści Rafika Schamiego, zwłaszcza w pokoleniu rodziców Farida i Rany. Służalczość i uległość wobec Europejczyków, niemożność stawienia im oporu pomimo ogromnej przewagi liczebnej Arabów, determinowała postępowanie Syryjczyków w czasach gdy ich kraj na przemian przechodził z rąk francuskich w angielskie. Ta wryta głęboko w mentalność Arabów bierność jest jednym z czynników sprawiających, że wiele państw tego regionu wciąż nękana jest rozmaitymi konfliktami wewnętrznymi i zewnętrznymi i pozostaje daleko w tyle za wysoko rozwiniętą Europą. Doskonale ilustruje ten stan rzeczy celne przemyślenie Eliasa, ojca Farida: „Wiele lat później Elias opowiadał, że w tym najgorszym momencie swego życia pojął całą nędzę Arabów. Trzech Syryjczyków niewolniczo pomagało skorumpowanemu, tchórzliwemu Francuzowi torturować swego rodaka”.

Koran, hadisy, baśnie tysiąca i jednej nocy to klasyczne już dzieła, z których ludzie na całym świecie czerpią dziś wiedzę o kulturze arabsko-muzułmańskiej. Odnoszą się one jednak do czasów starożytnych, dziś już zdających się być odległą legendą. Powieść „Ciemna strona miłości” może stać się ich godną kontynuatorką, przedstawiającą współczesną tradycję, historię i obyczajowość tego kręgu kulturowego, dziś kojarzącego się (błędnie!) wyłącznie z terroryzmem i radykalnym islamem.

Recenzja pochodzi z mojego bloga "Świat Powieści": https://swiat-powiesc.blogspot.com/

Ta książka jest o miłości. Miłości, miłości i jeszcze raz miłości. O wszystkich jej postaciach i odcieniach. Miłości zakazanej, spełnionej, ukrywanej, zdradzonej. O miłości zwyciężającej nienawiść i poddającej jej się. Miłości rodzinnej, klanowej, która nakazuje mścić się i dopuszczać najgorszych zbrodni w imię rodziny. Miłości zakochanych bez pamięci, którzy wbrew wszystkiemu chcą być razem. Wreszcie miłości braterskiej, która łączy ludzi niezależnie od wyznania, przekonań, więzów rodzinnych. Wbrew tytułowi, autor pokazuje nam różne jej oblicza, nie tylko te, o których wolimy nawet nie myśleć. W każdym z tych wydań jest to jednak najpiękniejsze uczucie, jakiego może doznać człowiek.

Całość recenzji dostępna pod adresem: http://zapach-ksiazek.pl/ciemna-strona-milosci/

Rafik Schami

urodzony w 1946 r. w Damaszku dziennikarz i pisarz syryjski, popularność zyskał na emigracji w Niemczech. Tu, po studiach na wydziale chemii, podjął pracę w przemyśle, ale wkrótce wrócił do pisania, którym para się zawodowo od 1982 r. Tworzy w języku niemieckim. Był współzałożycielem grupy literackiej „Südwind” i Związku Literatury i Sztuki „PoliKunst”. W 1985 r. został wyróżniony prestiżową nagrodą literacką dla obcokrajowców piszących po niemiecku im. Adalberta von Chamisso („Adalbert-von-Chamisso-Förderpreis“), a w rok później nagrodą „Thaddäus-Troll-Preis“. Jego książki zostały przetłumaczone na kilkanaście języków i otrzymały wiele nagród na całym świecie.

Dotychczas w Polsce ukazały się jego cztery książki: Dłoń pełna gwiazd, Opowiadacze nocy, Baśnie z Maluli, Szczery kłamca.

Ciemna strona miłości", to jego kolejna powieść, która ukazuje się w języku polskim.

Na przestrzeni blisko siedemdziesięciu lat, autor przedstawia nam opowieść o konflikcie dwóch rodów syryjskich, którego nie zdołał zatrzeć nawet upływ czasu.

Syryjskie love story, w mozaice konfliktów na tle religijnym, politycznym, kryminalne zagadki, a wszystko w klimacie, jakby z baśni z tysiąca i jednej nocy.Od ostatnich lat upadającego Imperium Osmańskiego, do późnych lat 70 XX wieku, ta opowieść to nie tylko zachwycająca saga rodzinna, ale i opowieść o ludziach, dla których nie liczyły się różnice społeczne, czy wyznawana wiara. Na prawie tysiącu stron, wielowątkowa historia o trzech pokoleniach jednej rodziny.

Romantyczne uniesienia, miłość, pożądanie, ale i strach, gniew i nienawiść.Ilu ludzi, tyle ludzkich zachowań i charakterów.

Nieprawdopodobne zbiegi okoliczności, baśniowa atmosfera, a nawet wątek kryminalny, który dodany, jakby przypadkiem, bardzo wzbogacił i tak interesującą lekturę.

To moje pierwsze zetknięcie z tym pisarzem, ale po takiej uczcie, nie pozostaje mi nic innego, jak sięgnąć po kolejne jego dzieła.Czytajcie, bo warto, rzadko zdarza się taka książka, która wywołuje, tak skrajne emocje.

Piękny kolaż ludzkich losów i silnych emocji, a w tle moc tradycji, ważność honoru, historyczne i polityczne odniesienia. Powieść stworzona z ogromnym rozmachem, dbałością o każdy szczegół i harmonijne połączenie wielu interesujących i intrygujących wątków. Niezwykle wciągająca i wzruszająca mozaika wypełniona mnóstwem kolorów, zapachów i smaków syryjskiej tożsamości. To bardzo przekonywujący obraz kwintesencji Syrii, jej ran i targającego ją bólu, ale też bogactw ducha i kultury. Barwnie odmalowane fragmenty codzienności, stany syryjskiego społeczeństwa na przestrzeni siedemdziesięciu lat, od początku dwudziestego wieku. Wszystko wzbogacone dziejami nienawiści dwóch klanów, Musztaków i Szahinów, oraz wielkiej namiętności i zakazanej miłości, nie tylko głównych postaci Rany i Farida, ale także innych opisanych par. Czytając książkę odnosimy wrażenie prawdopodobieństwa i wiarygodności opisywanych historii. Z jednej strony przyglądamy się podanym w zatrważającej i szokującej odsłonie wewnętrznym konfliktom, rozwarstwieniu religijnemu, prawdziwemu obliczu radykalizmu, komunistycznym sympatiom, zacofaniu mieszkańców wsi, wymaganiem ojców wobec córek i synów. A z drugiej strony autor z dużą wrażliwością i wyczuciem przybliża nam najbardziej szczere i prawdziwe ludzkie uczucia, napięcia i ekscytacje.

Trzypokoleniowa saga rodzinna, spisana na niemal tysiącu stron, którą najlepiej dawkować poszczególnymi księgami, rozdziałami, tak aby jak najmocniej wczuć się w jej atmosferę, scenariusze bogatych wydarzeń i nieprawdopodobnych splotów okoliczności. Dzięki temu książka zapewnia nam mnóstwo czytelniczych wrażeń w ujęciu różnorodnych perspektyw i ciekawych spojrzeń. Znajdziemy w niej romantyczne nuty, splatające się z baśniami i legendami, silnymi namiętnościami, przyjaźnią, oddaniem, a także nienawiścią, zemstą i zdradą. Sporo elementów kryminalnych i sensacyjnych, podkręcających tempo akcji i wzbogacających fabułę. A przede wszystkim niezwykli bohaterowie, tacy z krwi i kości, z pełną gamą wad i zalet, marzeniami, pragnieniami i ambicjami. Śledzimy ich losy z wielkim zaangażowaniem, obserwujemy jak wściekłość i fałszywa duma prowadzą do wielu tragedii, miłość i zauroczenie mogą komplikować życie, a nadzieja i determinacja stanowią oręż w walce z bezsilnością i niesprawiedliwością. I ten mocny, wyraźny rytm patriotyzmu, zauroczenia przyrodą, tęsknotą autora za Damaszkiem. Z wielką łatwością dajemy się skusić tej pięknej syryjskiej przygodzie czytelniczej, zdecydowanie warto ją przeżyć.

bookendorfina.blogspot.com