Nie moja wina. Jak umysł podejmuje za nas decyzje

„To nie ty podejmujesz decyzje. Przynajmniej nie zawsze” – już pierwsze zdanie z tylnej okładki sprawiło, że poczułam dreszcz niepokoju. I ciekawości. Bo ile razy w życiu zastanawiałam się, dlaczego znowu dałam się na coś namówić? Dlaczego znowu uległam presji? Łukasz Płoszajski bierze na warsztat coś, co każdy z nas nosi w głowie, ale rzadko rozumie – własny mózg.

To nie jest typowy poradnik, który mówi „rób tak, a będzie dobrze”. Autor – znany mentalista i aktor – zabiera nas w podróż przez 24 prawdziwe ludzkie historie, w których pokazuje, jak emocje, presja czasu i skróty myślowe przejmują kontrolę, zanim zdążymy pomyśleć, że to nasz świadomy wybór. Nie ma tu sztucznych teorii – są historie, które brzmią jak wyjęte z życia. A może właśnie z naszego życia?

Bohaterowie tych opowieści to ludzie tacy jak my – zagubieni, zmęczeni, podejmujący decyzje pod wpływem chwili. I choć to nie fikcja, każda z tych historii porusza. Łukasz Płoszajski pisze o nich z empatią, ale i naukową precyzją, odwołując się do badań Antonio Damasio, Daniela Kahnemana czy Roberta Cialdiniego. Momentami czułam się, jakbym czytała thriller – tylko że zamiast seryjnego mordercy był mój własny umysł.

Styl? Prosty, przystępny, wciągający. Autor nie serwuje pseudonaukowego bełkotu – tłumaczy mechanizmy psychologiczne w sposób, który nie wymaga doktoratu z neurobiologii. Do tego krótkie ćwiczenia i praktyczne narzędzia, które pomagają rozpoznać manipulację, zanim ta zadziała. Książkę czyta się szybko, ale zostaje w głowie na długo.

Dla kogo? Dla każdego, kto kiedykolwiek zastanawiał się, dlaczego podejmuje decyzje, których potem żałuje. Dla fanów psychologii i neurobiologii w lekkim wydaniu. Dla tych, którzy chcą lepiej zrozumieć siebie i może odzyskać kontrolę nad tym, co wydawało się poza nią.

Moja ocena: 8/10đ

To nie jest książka, po której zaczniesz podejmować wyłącznie słuszne decyzje. To książka, dzięki której lepiej zrozumiesz, dlaczego nie zawsze jest to możliwe. I może właśnie dlatego warto po nią sięgnąć.

BRUNETTE BOOKS

Książka do przeczytania na jeden raz, ale ile w głowie zostaje, to nie macie pojęcia. Przyznaję, że temat jest bardzo ciekawy i czasami zaprzątał mi głowę, gdyż nie wiedziałam, dlaczego niektóre okoliczności sprawiały, że godziłam się na rzeczy, na które nie miałam ochoty, i zaraz po powiedzeniu tak odczuwałam, że oszukałam samą siebie.

Autor podszedł do lektury w spokojny sposób, jednak bardzo mądrze tłumaczący, jak mózg działa, kiedy godzimy się pod wpływem czasu. Przykładami są krótkie opowieści, po których następuje wyjaśnienie całej sytuacji rozłożonej na mechanizm i niekiedy ćwiczenia. Pokazuje, jak presja czasu wpływa negatywnie na nasze decyzje. Uczy, że nie wolno ich podejmować pod wpływem chwili, ponieważ wpierw pojawia się odruch, który sami przez lata wytworzyliśmy i jeśli ktoś był wcześniej wykorzystywany, to nadal w pierwszej kolejności sobie na to pozwoli. Tłumaczy nam, na czym to polega. W innej historii była opowieść kobiety i mężczyzny, pomiędzy którymi pojawiła się nagle chemia. Oboje byli na tej samej wibracji i odruchowo zdecydowali, że są sobie przeznaczeni. W późniejszym czasie zaczęli wytykać swoje zachowania, które nie były z nimi zgodne, jednak tkwili w związku, ponieważ każdy ich przyjaciel wręcz podejmował za nich decyzję, że chemii nie należy się opierać. Pozwolili, aby to otoczenie decydowało za nich. W bardzo prosty sposób zostało wytłumaczone, dlaczego sama chemia nie wystarczy, choćby tym, że pewnego dnia pojawią się między nimi inne wibracje, poglądy i cały czar pryska.

W kolejnej historii młodzi ludzie się sparowali, gdzie on zauważał tylko sposób, w jaki o niego dbała i wielbił ją za to. Dziwiło go tylko, że znajomi się odwracają, lecz pełen pyszności żołądek wszystko mu rekompensował. Pewnego jednak dnia ktoś zwrócił mu uwagę, że jego dziewczyna jest złodziejką. Oczywiście nie uwierzył im, tylko jej. Jaki z tego wniosek, przeczytajcie sami. Był na tyle przywiązany do opieki, jaką go otaczała, że nie brał pod uwagę otoczenia, które chciało dla niego dobrze. W wielu przypadkach, jakie się tutaj poznaje, pokazane jest, jak działamy według zapamiętanych emocji. Ktoś będzie nam się kojarzył z czymś miłym i potrafimy dać mu zaufanie, choć nawet nie będziemy go znali. Nasz mózg ciągnie do tego, co jest znane, dlatego przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji musimy dać sobie czas na jej podjęcie, na wysnucie za i przeciw. Nie można też swoich ważnych decyzji oddawać światu poprzez słowa: „jak ktoś wejdzie ubrany na czarno, to znaczy, że świat chce, abyśmy byli razem”. Takie decyzje zawsze bywają błędem, ponieważ nie wychodzą z głębi nas. Wszystko, co robimy czy mówimy odruchowo, jest działaniem mechanicznym, czyli nie tym, które jest dla nas dobre, tylko tym, które nasz mózg zapamiętał i odruchowo podejmuje, reagując za nasze ciało. Podkreślone zostało, aby zawsze pytać siebie, czy na pewno chcemy się na coś zgodzić. Co mamy za i co przeciw, które jest dla nas korzystniejsze, które jest bliższe naszemu sercu, nie automatowi w ciele.

Właśnie na tym skupia się cała książka, na pokazaniu nam, że nasz mózg podejmuje za nas decyzje. My jesteśmy ciałem, czujemy ciałem, czujemy dotykiem, nie informacjami z głowy. Uważam zatem, że to jedna z najważniejszych kwestii, jakie zostały podjęte, aby pokazać nam, jak codziennie powinniśmy podejmować dobre decyzje dla nas. Jak nie dać się zmanipulować ludziom i nie sugerować ich opiniami, ponieważ ich zdanie nie może decydować o naszym ciele. Jak nie dać się nabrać na wiadomości w telefonie, jak potrafić przyznać się do błędu, jak nie brać ciężaru rodziców na swoje barki i wiele innych bardzo wartościowych sytuacji, które pojmie każdy człowiek na świecie. To zakoduje w was uwagę, która pierwsza odezwie się alarmem w głowie w momencie, kiedy ktoś będzie chciał was oszukać. Życzę więc wszystkim, aby mieli możliwość przeczytania tej książki, bo ona jest dla dobra każdego z nas. Jest dla naszego bezpieczeństwa :-)