Odyseja

W ostatnim czasie pojawiło się sporo pięknych wydań „Odysei”, ale to od Wydawnictwa Vesper jest niczym drogocenny klejnot pośród błyskotek. Twarda oprawa, misterne złocenia i te cudownie barwione brzegi — to wydanie po prostu zapiera dech w piersiach.

Jednak czy ten jeden z najstarszych i najważniejszych poematów starożytnej Grecji na to nie zasługuje? Zdecydowanie tak. Bo choć sam Homer na zawsze pozostał tajemnicą, dał życie tym, którzy wcześniej żyli jedynie w mitach i pieśniach, czyniąc ze swojego dzieła fundament zachodniej literatury i kultury.

Fabuła skupia się na tułaczce Odyseusza, sprytnego króla Itaki. Po upadku Troi Odys próbuje wrócić do ojczyzny, do swojej wiernej żony Penelopy oraz syna Telemacha. Niestety, przez gniew bogów, a zwłaszcza mściwego Posejdona, jego podróż powrotna zamienia się w koszmar i trwa aż dziesięć lat. Na swojej drodze Odyseusz musi zmierzyć się z ludożerczym cyklopem Polifemem, uwodzącymi śpiewem Syrenami czy czarodziejką Kirke. To, co jednak w tej historii wciąż fascynuje najbardziej, to fakt, że bohater uchodzi z życiem nie dzięki fizycznej walce, a dzięki swojej nieprzeciętnej inteligencji, dyplomacji i podstępom. Choć i tej pierwszej oczywiście nie brakuje — biada bezczelnym zalotnikom!

Przed samą lekturą eposu z przyjemnością przeczytałam 40-stronicowy wstęp Jana Parandowskiego, który świetnie przybliża nam i objaśnia styl Homera. Tłumaczy te słynne stałe porównania i powtórzenia, które współczesnego czytelnika początkowo „dziwią, rażą, śmieszą”. Jak jednak pisze tłumacz: „Lecz wchodząc w bliższą zażyłość z eposem pozbywamy się uprzedzeń i zaczynamy odczuwać te refreny jako znamienny ton, wreszcie jako swoisty urok.”

I rzeczywiście tak jest. „Odyseja” w przekładzie Jana Parandowskiego ma swoisty rytm i dynamikę, które sprawiają, że kolejne rozdziały zadziwiająco lekko się czyta. Sam język również, czego się przed lekturą nieco obawiałam, jest bardzo przystępny, choć niewolny od anachronizmów, które ostatecznie tylko dodają całości niesamowitego, antycznego klimatu.

To arcydzieło, które w takiej oprawie jest prawdziwą dumą i ozdobą mojej biblioteczki. I, jak się okazuje, klasyka nie jest ani niedostępna, ani nudna.