Byłam lekarką w Auschwitz

Opis od wydawcy

Wspomnienia Giselli Perl należą do najwcześniejszych świadectw Zagłady. Po raz pierwszy ukazały się w 1948 roku w Nowym Jorku, a bez mała osiemdziesiąt lat po premierze trafia do czytelniczek i czytelników jej pierwsze polskie wydanie. Można jedynie spekulować, dlaczego tak ważna książka była przez tyle lat pomijana przez polskich wydawców – być może tematy, które porusza, budzą zbyt silne kontrowersje w naszej rodzimej debacie społecznej. W 2020 roku książka widniała co prawda w zapowiedziach wydawniczych jednego z czołowych wydawnictw – w sieci wciąż można znaleźć przygotowaną okładkę tego niedoszłego wydania – jednak ostatecznie do publikacji nie doszło.

Książka Giselli Perl to przejmująca relacja węgierskiej Żydówki, lekarki ginekolożki, która po deportacji do Auschwitz pełniła służbę lekarską w szpitalu obozu kobiecego w Auschwitz II–Birkenau. Opowiada o codzienności naznaczonej przemocą i okrucieństwem, o dramatycznych wyborach i dylematach tak odległych od naszego dzisiejszego doświadczenia, że wielu chciałoby nazwać je niewyobrażalnymi. Jednak właśnie dlatego, że nie mieszczą się nam, współczesnym ludziom, w głowie, należy koniecznie wysłuchać tego świadectwa.

Najsilniej w tej opowieści wybrzmiewa nieustanna troska o drugiego człowieka. Gisella Perl, w przeciwieństwie do nazistowskich lekarzy, pozostała wierna Przysiędze Hipokratesa i etosowi zawodowemu. Jej postawa jest ucieleśnieniem starożytnego i zawsze aktualnego archetypu lekarki–uzdrowicielki (z grec.: therapeutḗs), niosącej pomoc i troskę o dobrostan drugiego człowieka w każdych warunkach – także poza medycyną w wąskim sensie, dbając nie tylko o ciało, lecz również o umysł i ducha napotykanych w życiu osób.

Gisella Perl (1907–1988) urodziła się w Syhocie Marmaroskim, który wówczas należał do Austro-Węgier, a obecnie znajduje się w Rumunii. Była pierwszą kobietą praktykującą medycynę w rodzinnym miasteczku. W 1944 roku, wraz z mężem, synem i rodzicami, została aresztowana przez Gestapo i wywieziona do Auschwitz, gdzie trafiła do obozu kobiecego w Birkenau. Tam ujawniła się jako lekarka i od tamtej pory – bez podstawowych przyrządów czy lekarstw – niosła pomoc medyczną więzionym tam kobietom. Jej umiejętności i wiedzę wykorzystywał również niesławny doktor Josef Mengele, zwany „Aniołem Śmierci” z Auschwitz. Początkowo dała się zwieść nazistom – kiedy nakazali kobietom w ciąży zgłaszać się rzekomo w celu zapewnienia im i ich dzieciom lepszych warunków życia, ufała, że to je ocali. Szybko przekonała się jednak, że były one mordowane jako niezdolne do pracy, a część z nich Mengele wykorzystywał niczym króliki doświadczalne, prowadząc swoje nieludzkie eksperymenty medyczne. Co więcej, dzieci rodzone w obozie były najczęściej w bestialski sposób zabijane przez esesmanów. I choć całą swoją dotychczasową pracę poświęciła pomocy kobietom starającym się o potomstwo – lecząc niepłodność, prowadząc ciąże i przyjmując dzieci na świat – w obliczu faktu, że ciąża w obozie oznaczała wyrok śmierci, poprzysięgła, że odtąd w Birkenau nie będzie kobiet ciężarnych. Nie była to dla niej łatwa decyzja, jednak najważniejsze było ratowanie ludzkiego życia – życia kobiet, które, jeśli przeżyją obóz, wciąż będą miały szansę na potomstwo.

W straszliwych warunkach higienicznych, pod osłoną nocy, wykonywała potajemne aborcje – ratując w ten sposób życie setek kobiet. W obliczu braku podstawowych środków leczniczych, gdy sytuacja zdawała się beznadziejna, wymyślała i snuła opowieści dla swoich pacjentek, współtowarzyszek niedoli, co często okazywało się skutecznie podtrzymywać ich wolę życia, dając im nadzieję.

Publikując wspomnienia Giselli Perl, wydawnictwo ZOHAR Press składa hołd tej bohaterskiej kobiecie.