Cesarski odstępca

Przeczytałem stosunkowo szybko, muszę uznać ,, Cesarskiego odstępcę'' za jedną z najlepszych, jeśli nie najlepszą książkę autora.

Akcja toczy się wokół osoby cesarza Juliana Apostaty, którego poznajemy jako 16 letniego nowicjusza w kapadockim klasztorze, gdzie przebywa zesłany przez podejżliwego i wszędzie szukającego spiskowców wuja Konstancjusza. Odwiedza go Mardoniusz, przedstawiający się jako wysłannik cesarza, ale w rzeczywistości działający na własną rękę i mający własne cele...

Przyszły cesarz opuszcza klasztor, ulegając wpływom Mardoniusza, czyta dzieła filozofów- Platona i Plotyna, ale nie porzuca chrześcijaństwa, dokonuje tego dopiero gdy na własne oczy widzi hipokryzję ludzi.

Julian daje się poznać też jako wybitny dowódca i administrator, jest kochany przez żołnierzy na których może liczyć już po objęciu tronu.

Krótko po śmierci stryja i zostaniu cesarzem Julian postanawia odwrócić wszystko co zostało dokonane w kwestii religii od czasów Konstantyna Wielkiego- podejmuje walkę z chrześcijaństwem.

Jest to jednak walka inteligentna - niema miejsca na kolejnych męczenników jak za czasów Dioklecjana cz Nerona, nie Julian jest prawnikiem- intelektualistą, wszystko odbywa się w ramach prawa np. tereny dawnych świątyń na miejscu których powstały kościoły mają być zwrócone poganom, biskupi wygnani przez Konstancjusza zostają objęci amnestią, aby potęgować spory doktrynalne, itp.

Cesarz docenia jednak chrześcijańską organizacje kościelną, planując stworzenie podobnej, pogańskiej z sobą jako najwyższym kapłanem (tytuł ten cesarze rzymscy nosili już od stuleci). Jednak jego plany nie idą po jego myśli- zwrot dawnych świątyń poganom staję się okazją do wielu nadużyć, wprowadzanie własnej hierarchi kościelnej również idzie topornie.

Jednak Julian jest dobrej myśli, aż do niemal przypadkowego spotkania ze świętym Atanazym Wielkim- niezłomnym biskupem w Antiochii. Julian widzi w tym człowieku, kogoś kto naprawdę trzyma rząd dusz. Atanazy jest po części tym kim chciałby być Julian.

Wreszcie przychodzi wojna z Partamii, Julian zostaję ranny i umiera świadom, że z jego wielkich planów nie pozostanie nic.