Cienie

Zacznę od końca, dosłownie od końca, bo od ostatniego zdania książki. To obietnica, że Regina wróci, że to dopiero początek jej wspólnych przygód z czytelnikami. Ufff, jak dobrze i oby jak najszybciej!!!

Jeśli szukacie lektury, która potrafi teleportować czytelnika w czasie skuteczniej niż jakakolwiek maszyna, to „Cienie” Anny Bińkowskiej powinny natychmiast znaleźć się na Waszej liście. To nie jest kolejny, grzeczny kryminał, w którym bohaterowie piją kawkę, czekając na rozwiązanie zagadki. To duszna, brudna i niesamowicie wciągająca podróż do Warszawy roku 1924 – miasta, które pod warstwą pudru i pereł skrywa mroczne, krwawiące rany.

Głównym atutem tej opowieści jest bez wątpienia Regina Brywczyńska. Przyznaję, mam słabość do takich bohaterek! Regina to majętna wdowa, która zamiast dopasować się do ciasnego gorsetu społecznych oczekiwań, woli go po prostu rozciąć. Gdy w stolicy dochodzi do zaginięcia córki wpływowego krawca i kupca, nasza protagonistka nie zamierza bezczynnie czekać na ruchy policji.

To, co w Reginie najciekawsze, to jej nieustępliwość połączona z ogromnymi możliwościami. Dzięki swoim wpływom i zaufanej grupie współpracowników, wchodzi tam, gdzie inni boją się zaglądać. To postać zbudowana z determinacji, odwagi i inteligencji, która sprawia, że kibicujemy jej od pierwszej strony. Nie jest to jednak postać jednowymiarowa – jej działania wynikają z głębokiej empatii i braku zgody na świat, w którym sprawiedliwość jest towarem luksusowym.

Bińkowska buduje świat przedstawiony z ogromnym rozmachem, ale i dbałością o najmniejszy szczegół. Warszawa w 1924 roku jawi się tu jako miejsce skrajności. Z jednej strony czujemy zapach drogich cygar w eleganckich gabinetach, z drugiej – odór wilgoci i strachu w najbiedniejszych dzielnicach. Autorka nie oszczędza nas, opisując proceder, na którego trop wpada Regina. To historia o krzywdzie, przedmiotowym traktowaniu drugiego człowieka i o tym, jak łatwo w wielkim mieście stać się „niewidzialnym”, jeśli nie ma się odpowiedniego nazwiska lub pełnego portfela.

To, co najbardziej uderza podczas lektury, to sposób, w jaki autorka obnaża bezradność ludzi zepchniętych na margines. Pytanie o to, czyja krew jest ważniejsza w oczach prawa, wybrzmiewa tu wyjątkowo mocno i skłania do refleksji, która zostaje z nami jeszcze długo po zamknięciu książki.

Warto zwrócić uwagę na sam sposób prowadzenia narracji. Bińkowska pisze z ogromną swobodą, potrafiąc idealnie dopasować język do opisywanej rzeczywistości. Gdy jesteśmy w salonach, słowo jest wyrafinowane; gdy schodzimy do rynsztoka, staje się surowe i naturalistyczne. Ta literacka plastyczność sprawia, że przez książkę dosłownie się płynie. Mimo trudnych tematów, w tekście nie brakuje też błyskotliwych uwag i nuty ironii, co nadaje całości świetny rytm i balans.

„Cienie” to lektura dla fanów klimatu międzywojnia i silnych postaci kobiecych. To kryminał sensacyjny z duszą, który pokazuje, że historia wcale nie musi być nudna, a zagadki z przeszłości mogą pulsować emocjami, które są nam bliskie również dzisiaj. Ja po skończeniu tej części czuję spory niedosyt – chcę jeszcze.