Czerwona woda

Silva zaginęła. Piękna nastolatka z Misty nie wróciła do domu po nocnej imprezie. Jej brat bliźniak nie wie, co się stało, a matka dziewczyny ma złe przeczucia. Tak rozpoczyna się powieść Juricy Pavičicia pt. „Czerwona woda” z oferty Oficyny Literackiej Noir sur Blanc, w przekładzie Leszka Małczaka, która ukazuje, jak nieprzewidywalny bywa ludzki los.

Zaginięcie nastolatki to tylko punkt wyjścia, przyczynek do tej przejmującej opowieści. Z każdą kolejną kartą doświadczamy czegoś znacznie głębszego. Otrzymujemy portret ludzi, których życie zatrzymało się w jednym momencie, choć powinno płynąć dalej. Chorwackie słońce, słony wiatr i zapach morza tworzą filmowe tło dla bólu, który nie znika. Trawi wnętrza bliskich zaginionej, zrywa więzi, odbiera wiarę. Nie ma tu hollywoodzkich fajerwerków. Jest cisza, napięcie, i to dziwne uczucie, że każde zdanie coś ukrywa, a prawda - zamiast się zbliżać - oddala się niepostrzeżenie.

Malownicza Chorwacja już zawsze będzie mi się kojarzyła z tą opowieścią. Dramat rodziny Velów, desperackie próby poszukiwań Silvy i europejskie krajobrazy, mijane z nadzieją na spotkanie odnalezionej, zrobiły na mnie niemałe wrażenie, ale jeszcze większe wywołała determinacja i braterska miłość, które motywowały Mate do działania. Z podziwem i zadumą pochylałam się nad kolejnymi przesłankami, które miały doprowadzić do spotkania bliźniąt, ale to dopiero zakończenie tej historii wbiło mnie w fotel.

Spodziewałam się bałkańskiego kryminału, a otrzymałam genialny thriller psychologiczny, który sprawia, że wielokrotnie wstrzymywałam oddech w napięciu i z zaciekawieniem, jak też potoczy się los powieściowej rodziny. Pavičić ujął mnie prostotą tej opowieści, w której duszny klimat małego miasteczka i jego mieszkańców mówi więcej niż niejeden rozległy opis. Ta zręcznie opowiedziana historia zasługuje na wszelkie pochwały, a już na pewno na to, by bez wahania po nią sięgnąć i dołączyć do poszukiwań młodej, obiecującej kobiety, która - jak się okazuje - również miała swoje sekrety.

Polecam, bo to klasa sama w sobie!

„Czerwona woda” Juricy Pavičića pozwala polskiemu czytelnikowi poznać kryminalne oblicze Chorwacji, choć typowym kryminałem nazwać jej nie można - tutaj historia kryminalna jest punktem wyjścia do obserwacji zmian psychologicznych osób w nią uwikłanych, zmian społecznych, a nawet gospodarczo-politycznych, jakie w tym czasie w kraju zachodzą. Bo Pavičić swoją powieść osadza w czasie dla Chorwacji znaczącym - punktem wyjścia jest rok 1989, na chwilę przed rozpadem Jugosławii i od niego przesuwamy się dalej, aż do czasów współczesnych, do roku 2017 i chwili, gdy Chorwacja jest gotowa na sezonowe najazdy turystów. To jednak toczy się w tle, ma znaczenie, ale znaczenie drugoplanowe, bo tym, co najważniejsze, jest psychologiczna analiza straty, życia w zawieszeniu i niepewności. W 1989 dochodzi do zaginięcia 17-latki, a my obserwujemy osoby, na które te zdarzenia ma wpływ. Mamy pierwszą falę, tę najbardziej wzburzoną, której życie przekoziołkowało o sto osiemdziesiąt stopni i kręci się jak w wirze wokół tego jednego zdarzenia - to rodzina zaginionej. Ale jest i druga fala, czyli osoby, na które zniknięcie ma wpływ, ale nie tak przerażający jak na najbliższych: to milicjant prowadzący sprawę, dwóch chłopaków z miasteczka, którym dziewczyna była bliska, ich rodziny. I tak naprzemiennie towarzyszymy im w dalszych latach życia, szukamy zmian, szukamy emocji, choć te mimo wszystko nawet po upływie dłuższego czasu nadal są widoczne… Ból, strach, czasami zwyczajne zawieszenie w czasie, poczucie winy, wyrzuty sumienia, bezsilność - to one wiodą prym, to one przytłaczają wszystko wokół. Jest to więc powieść przejmująca, bardzo smutna, ale równocześnie głęboka, pełna wrażliwości i zwyczajnie prawdziwa. Wartościowa pozycja warta uwagi i czasu. Mam nadzieję, że z twórczością tego autora będzie nam dane spotkać się w Polsce ponownie!

„Czerwona woda” to poruszająca i wielowymiarowa opowieść o zaginięciu młodej dziewczyny, które staje się punktem wyjścia do głębszej refleksji nad pamięcią, winą, przemijaniem i społecznymi przemianami współczesnej Chorwacji. Jurica Pavičić w sposób mistrzowski łączy wątki kryminalne z dramatem rodzinnym, tworząc historię, która wciąga i porusza.

Autor pokazuje tragedię rodziny Velów nie tylko jako osobisty dramat, lecz także jako metaforę losów całego społeczeństwa zanurzonego w burzliwej historii Bałkanów. Zaginięcie siedemnastoletniej Silvy to wydarzenie, które niczym kamień wrzucony do wody wywołuje długotrwałe fale - zarówno w życiu jej bliskich, jak i w świadomości lokalnej społeczności.

Jednym z największych atutów powieści są fantastycznie ukazane relacje między bohaterami. Pavičić z niezwykłą wrażliwością pokazuje, jak tragedia wpływa na więzi rodzinne, jak miłość miesza się z żalem, a poczucie winy z bezsilnością. Każdy z członków rodziny Velów radzi sobie z bólem inaczej, a autor oddaje ich emocje z empatią i realizmem.

Ogromne wrażenie robi również sposób, w jaki historia jest opowiedziana z różnych punktów widzenia. Dzięki temu czytelnik stopniowo odkrywa kolejne warstwy tajemnicy, a zarazem poznaje zmieniającą się rzeczywistość społeczną Chorwacji - od schyłku komunizmu, po czasy współczesne. Ta narracja nadaje powieści głębię i sprawia, że staje się ona nie tylko kryminałem, ale i subtelną kroniką przemian mentalnych i kulturowych regionu. Pavičić pisze oszczędnie, lecz sugestywnie. Każde zdanie ma tu swoje znaczenie, a atmosfera małej dalmatyńskiej miejscowości - z jej tajemnicami, milczeniem i powolnym zapominaniem - pozostaje z czytelnikiem.

„Czerwona woda” to książka o stracie, której nie da się zapomnieć, o czasie, który nie zawsze leczy rany, i o ludziach, którzy próbują odnaleźć sens w świecie pełnym zmian.