Elegia dla bidoków

To trudna książka do recenzji... Sięgnąłem po nią, bo mam za sobą kilka książek dotykających myślę wstydliwego i nierozwiązywanego przez kolejnych prezydentów USA tematu tzw. Pasa Rdzy, czyli terenów w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, obejmujących stany Michigan, Indiana, Ohio i Pensylwania, charakteryzujących się rozwiniętym przemysłem ciężkim. Termin zyskał popularność w latach 80., a słowo „rdza” (zamiast „stal”) symbolizuje rozpad, a więc zmniejszanie się produkcji, zatrudnienia i liczby ludności, czego ekstremalnym przykładem jest miasto Detroit, gdzie w latach 2000−2015 ubyło 28,8% populacji. W okresie rozwoju przemysłu w Stanach Zjednoczonych region ten nazywano stalowym pasem (Steel Bel). Tereny, jak autor książki pisze i wspomina, bo stamtąd pochodzi, to ojczyzna bidoków mających korzenie szkocko-irlandzie.

W Pasie Rdzy ludzie od lat borykają się z bezrobociem, ubóstwem i uzależnieniami, a średnia życia jest niższa niż w innych częściach USA. W postindustrialnej Ameryce kapitał ma niewielką motywację do relokacji na obszary o niskich płacach. Wysoko wykwalifikowani pracownicy przenoszą się do prosperujących miast na wschodnim i zachodnim wybrzeżu, co jeszcze bardziej pozbawia wrażliwe regiony kapitału ludzkiego, który mógłby przyczynić się do ich regeneracji. Odkąd globalizacja otworzyła przed fabrykantami azjatyckie rynki z tanią siłą roboczą, przemysł jest w permanentnym kryzysie. Donald Trump wiele obiecywał, zostając prezydentem w pierwszej kadencji i... nic nie zrobił dla tych terenów. Dlatego przegrał wybory do drugiej tury (jeden z powodów). Znowu obietnice nic nieznaczące spowodowały, że biedoki zaufali Trumpowi i łudzą się, że coś się zmieni.

No i przejdźmy do autora, to jeden z bidoków dzisiaj wiceprezydent USA w z administracji Trumpa, który zasłynął m.in. w rozmowie z prezydentem Ukrainy, kiedy go upominał za ubiór, strofował za zachowanie. Człowiek o niezwykle konserwatywnych poglądach na życie, gospodarkę i codzienność. Gorący zwolennik ceł, przeciwnik aborcji, nawet jeśli kobieta została zgwałcona, jest adoratorem koncepcji państwa narodowego i można by jeszcze wiele o nim pisać, ale to nie postać z mojej bajki.

Dlaczego zatem przeczytałem książkę? Bo interesowały mnie wspomnienia człowieka, który wyrósł z tamtego świata, czyli z Pasa Rdzy. Zgrabnie napisane, pokazujące co i kto go ukształtowało, dlaczego ludzie z tamtych terenów tkwią i tkwić będą w tamtej rzeczywistości, bo mają ograniczenia związane z pochodzeniem, wychowaniem rodzinnym itp. Trudno mi było czytając książkę, odrzucić wizję polityka w czerwonym krawacie, który w Owalnym Gabinecie lekceważy prezydenta innego kraju, który poucza i nakazuje. Człowieka, który będąc senatorem Ohaio mało działa by pomóc tym terenom w podniesieniu się z gospodarczych kolan, ale który najczęściej poruszał zagadnienia związane z wojną kulturową, sprzeciwiając się obowiązkowi noszenia masek chroniących przed roznoszeniem drobnoustrojów w czasie pandemii.

Mam mieszane uczucie. Gdyby miał ocenić fabułę i sprawność pisarską, to czyta się to bardzo ciekawie i mimo powtórzeń, określiłbym jako lekturę ważną dla tych, którzy interesują się tematem gospodarki, w dawnym Pasie Stali. Jenak na ile jest to wiarygodne, patrząc na działalność autora w polityce, nie wiem.

Czasu poświęconego na lekturę nie żałuję, bo każda książka ubogaca, ale... No właśnie, ale.

I jeszcze jedna uwaga. Książka została napisana w 2016 roku. Pokazała Amerykanom, że ich sen nie musi być taki kolorowy. Dzisiaj weryfikując książkę z polityką autora, bardzo zgrzyta.