Oblężenie Torunia w roku 1658

Opis od wydawcy

Już od grudnia 1655 r. znajdował się Toruń w rękach szwedzkich i strzeżony był przez silną załogę. Gdy żywiołowe powstanie całego narodu polskiego przekonało »rozbójnika Europy«, króla Karola Gustawa, że ze swymi weteranami z trzydziestoletniej wojny nie jest w stanie utrzymać w uległości całej Rzeczypospolitej, – wytrącony w ten bolesny sposób z »protektorskich« marzeń, musiał zaspokoić swój nienasycony apetyt tylko częścią zawojowanego w pierwszym zapędzie państwa. Powrócił więc w ten sposób do realniejszej polityki swego genjalnego poprzednika na szwedzkim tronie, Gustawa Adolfa, polityki, której celem było »dominium maris Baltici«, a środkiem zawładnięcie jego wybrzeżami. Po Inflantach, po niemieckiem Pomorzu miała przyjść teraz kolej na Prusy Królewskie, o które już się kusił z chwilowym skutkiem wielki Gustaw. Polska nie mogła oczywiście dać sobie wydrzeć bez walki tego kraju, który niegdyś z takim trudem odebrała od Krzyżaków, który stanowił jej okno na świat i kędy szedł zagranicę jej eksport zbożowy. A wrota do ziemi chełmińskiej i całej pruskiej krainy stanowiło właśnie miasto Toruń, leżące o kilka kilometrów poniżej ujścia Drwęcy do Wisły i panujące nad dolnym biegiem tej głównej życiodajnej arterji polskiej Korony. Samo zajmując prawy brzeg rzeki, dzierżyło ono mocno zapomocą oszańcowanego mostu także brzeg lewy i miało w swych rękach komunikację z Gdańskiem i innemi miastami nad dolną Wisłą. Rozumiało się więc samo przez się, że pierwszym czynem wojennym po wyzwoleniu wnętrza państwa z nieprzyjacielskiej opresji będzie odebranie tego emporjum handlowego i stróża drogi na północ…

Tadeusz Nowak (24.7.1909-6.1.1980). Krakowski historyk-archiwista i prawnik. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim – w 1931 r. ukończył tam historię, a w 1935 – prawo. Studiując prawo, przygotował jednocześnie (pod kierunkiem prof. Władysława Konopczyńskiego) rozprawę doktorską z historii Oblężenie Torunia w roku 1658. W ciągu swojego życia wielokrotnie zmieniał miejsce pracy, jak i jej charakter. Jeszcze przed okupacją został aplikantem adwokackim, a później był zatrudniony m.in. w Prokuratorii Generalnej RP, na Uniwersytecie Jagiellońskim, w Wydziale Ekonomicznym Izby Rzemieślniczej w Krakowie, w Biurze Komisji Kultury i Sztuki Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie, a także jako radca prawny w Centralnym Zarządzie Przemysłu Kamienia Budowlanego w Krakowie. Później powrócił do zawodu historyka pracując w krakowskim Wojewódzkim Archiwum Państwowym oraz na stanowisku kustosza Zbiorów Czartoryskich Muzeum Narodowego. Pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.