Rzeźnik

Zdumiewająca, oburzająca a momentami nawet obrzydliwa - taka jest historia, którą serwuje Nam Joyce Carol Oates w swoim „Rzeźniku”, czyli powieści wydanej nakładem Wydawnictwa Filtry w przekładzie Kai Gucio. A wszystko to za sprawą niecnych czynów ojca ginopsychiatrii.

Głównym bohaterem tej opowieści, będącej literacką fikcją, choć stworzoną w oparciu o materiał historyczny, jest doktor Silas Weir - postać tak odrażająca, że aż fascynująca. W jego świecie kobieta to „przypadek medyczny”, ciało do zbadania, do naprawienia, do rozkrojenia. Przed obscenicznymi opisami jego czynów nie ma ucieczki – każda scena jest boleśnie realistyczna, nasycona obrzydliwą pewnością siebie lekarza, który wierzy, że jego misja usprawiedliwia wszystko.

Opisy medycznych eksperymentów, dokonanych w XIX-wiecznej Ameryce, są tak sugestywne, że momentami musiałam robić przerwy w lekturze. Ale właśnie w tym tkwi siła tej powieści - Oates nie chce, żebyśmy się dobrze bawili. Chce, żebyśmy się zatrzymali. Żebyśmy poczuli obrzydzenie, złość, bezsilność. Bo „Rzeźnik” to nie tylko opowieść o jednym potworze, ale też o całym systemie, który pozwolił mu działać bezkarnie.

Oates w mistrzowski sposób łączy grozę z refleksją społeczną. Pod płaszczem literackiego horroru przemyca komentarz o tym, jak bardzo historia medycyny (a może i świata w ogóle) została zbudowana na cierpieniu kobiet. To powieść, która zmusza do pytania: ile z tego, co nazywamy „postępem”, powstało kosztem czyjegoś bólu?

Czy polecam? Tak, ale z zastrzeżeniem, że nie jest to lektura na spokojny wieczór przy herbacie. To raczej intelektualny i czytelniczy nokaut – historia, która uderza, brudzi i zostawia w Nas trwały ślad.

Jeśli macie odwagę, czytajcie!