Systemy doskonałe

Dzisiaj przychodzę do Was z recenzją książki, która dosłownie rozgrzała moje czytelnicze serducho do czerwoności i nie pozwalała mi zasnąć do późnych godzin nocnych. Jeśli śledzicie mojego bloga regularnie, to doskonale wiecie, że uwielbiam opowieści, które nie tylko bawią, ale przede wszystkim zmuszają do głębokiej refleksji nad otaczającym nas światem. Kiedy w moje ręce wpadła najnowsza propozycja od Beaty Ziaji zatytułowana „Systemy doskonałe”, wiedziałem, że czeka mnie coś absolutnie wyjątkowego. I wiecie co? Nie pomyliłem się ani trochę!

To moje kolejne spotkanie z twórczością tej niezwykle utalentowanej pisarki i muszę Wam z ręką na sercu przyznać, że autorka po raz kolejny udowodniła, iż posiada niezwykły dar hipnotyzowania słowem. Zapraszam Was na literacką podróż, która na długo pozostanie w Waszej pamięci.

Zacznijmy od tego, czym właściwie są „Systemy doskonałe”. Beata Ziaja serwuje nam zbiór niesamowitych, fantastycznych opowieści, które na pierwszy rzut oka mogą wydawać się lekkimi, nieco baśniowymi historiami. Nic bardziej mylnego! Ta baśniowa konwencja to genialny zabieg artystyczny, swoista maska, pod którą autorka ukryła niezwykle trafną, uniwersalną i bolesną diagnozę współczesnego świata.

Beata Ziaja stawia przed nami pytania, które od wieków dręczą filozofów, socjologów, ale też każdego zwykłego człowieka myślącego o wolności: czy istnieje doskonały system władzy?

Czy obietnice powszechnego dobrobytu, absolutnego bezpieczeństwa i wiecznego szczęścia zawsze muszą być tylko i wyłącznie fasadą, za którą kryje się bezwzględna manipulacja, przemoc oraz totalna kontrola nad jednostką? Czy w świecie, w którym samo pragnienie wolności oraz posiadanie własnego zdania staje się najcięższym przestępstwem, jedyną drogą do przetrwania jest ślepe, posłuszne oddanie się w ręce rządzących?

Autorka bez ogródek demaskuje mechanizmy cynicznej manipulacji, którym żądni władzy despoci i autokraci poddają całe społeczeństwa, jak i poszczególne jednostki. Każde opowiadanie to oddzielne studium nad ludzką psychiką w obliczu zniewolenia. To fascynująca, ale i przerażająca lekcja tego, jak łatwo możemy oddać swoją wolność w zamian za iluzoryczne poczucie bezpieczeństwa.

To, co najbardziej uderzyło mnie podczas lektury tej książki, to absolutnie fenomenalna, wręcz nieograniczona kreatywność autorki w konstruowaniu całej historii. Beata Ziaja nie idzie na łatwiznę. Nie powiela oklepanych schematów, które tak dobrze znamy z klasycznych dystopii czy literatury fantastycznonaukowej. Każde opowiadanie w tym zbiorze to małe arcydzieło pod względem pomysłowości. Autorka potrafi stworzyć niesamowite, tętniące życiem światy, które z jednej strony wydają się nam zupełnie odrealnione i magiczne, a z drugiej – tak przerażająco bliskie naszej własnej rzeczywistości.

Ta niezwykła pomysłowość autorki bezpośrednio przekłada się na czytelnicze emocje, które dosłownie elektryzują nas od pierwszej do ostatniej strony. Podczas czytania przeżywałem prawdziwy emocjonalny rollercoaster. Był tam lęk o losy bohaterów, złość na niesprawiedliwość panujących systemów, ale też iskierka nadziei, która tli się w sercach tych, którzy decydują się na bunt. Ziaja doskonale wie, w które struny uderzyć, aby wywołać w czytelniku najgłębsze poruszenie. Nie da się przejść obok tych historii obojętnie – one wnikają pod skórę, drażnią myśli i nie dają o sobie zapomnieć nawet po odłożeniu książki na półkę.

Chciałbym na chwilę zatrzymać się przy samej warstwie technicznej, bo styl, narracja oraz sposób budowania historii przez Beatę Ziaję zasługują na najwyższe uznanie. Autorka pisze z niezwykłą lekkością, a zarazem ogromną precyzją. Każde słowo wydaje się być idealnie przemyślane, a każde zdanie ma swój określony cel. Język publikacji jest niezwykle plastyczny, pełen pięknych metafor, a jednocześnie bardzo przystępny – nie znajdziecie tu nudnego, akademickiego ględzenia czy niepotrzebnego teoretyzowania, które mogłoby zepsuć czystą radość z lektury.

Narracja prowadzona jest w taki sposób, że książkę czyta się dosłownie jednym tchem. Autorka doskonale dawkuje napięcie, sprytnie podrzucając nam kolejne elementy układanki, by na koniec zaskoczyć nas niespodziewaną i mocną puentą. Budowanie historii w wykonaniu Ziaji to prawdziwy pokaz pisarskiego kunsztu. Dynamiczne tempo akcji harmonijnie łączy się tutaj z głębszą refleksją, dzięki czemu nie ma mowy o jakiejkolwiek nudzie czy przestojach.

Moi Drodzy, nie będę przed Wami ukrywał, że jestem tą pozycją absolutnie zachwycony. Kreatywność autorki, jej niesamowity styl oraz odwaga w poruszaniu tak ważnych, ponadczasowych tematów sprawiły, że podjąłem jedyną słuszną decyzję. Z wielką dumą i pełnym przekonaniem umieszczam „Systemy doskonałe” Beaty Ziaji na mojej osobistej półce NIK – Najlepszych Interesujących Książek! To wyróżnienie trafia tylko do tych pozycji, które wnoszą do mojego czytelniczego życia coś naprawdę wartościowego, które wyróżniają się na tle setek innych premier i które z czystym sumieniem mogę polecić każdemu z Was jako literacką perełkę najwyższej próby.

„Systemy doskonałe” to książka, która bez wątpienia nasyci apetyty wszystkich czytelników złaknionych wyjątkowych, głębokich i niebanalnych wrażeń literackich. To lektura obowiązkowa zarówno dla miłośników szeroko pojętej fantastyki i baśniowych klimatów, jak i dla tych z Was, którzy w literaturze szukają drugiego dna, mądrości oraz pretekstu do dyskusji o kondycji ludzkiej wolności w dzisiejszym świecie.

Beata Ziaja stworzyła dzieło kompletne, poruszające i niezwykle aktualne. Nie czekajcie ani chwili dłużej – sięgajcie po tę książkę, dajcie się porwać tym elektryzującym historiom i przekonajcie się sami, jak głęboko potrafią one zapaść w pamięć. Gorąco polecam!

Systemy doskonałe to druga książka pani Beaty Ziai, którą miałem przyjemność przeczytać. Już po pierwszej książce z opowiadaniami wiedziałem, że warto sięgnąć po kolejne. I tak też się stało. Jednak tym razem opowiadania pisarki będą opierać się na... doskonałych systemach rządzenia. Brzmi interesująco, zważywszy na poprzedni ustrój, który część z nas swego czasu poznała i wie, z czym się to po prostu jadło.

Beata Ziaja pochodzi ze stolicy Małopolski, z Krakowa. Od najmłodszych lat interesowała się literaturą, która wpływała na nią i kształtowała jej wyobraźnię. Pierwsze teksty trafiały jednak do szuflady. Jest tłumaczką książek o tematyce fantastycznej, włada kilkoma językami, a w swoim dorobku literackim ma również U schyłku czasów oraz Mroczne historyje: o miłowaniu i przemijaniu. Poza literaturą interesuje się muzyką klasyczną, sztuką i dobrym filmem.

Okładka Systemów doskonałych od razu przyciąga uwagę swoją mroczną i niepokojącą atmosferą. Samotne krzesło ustawione w centrum labiryntu może symbolizować człowieka uwięzionego w systemie, z którego trudno znaleźć jakiekolwiek wyjście. Zimna kolorystyka i padające z góry światło przywołują skojarzenia z przesłuchaniem, kontrolą i ciągłą obserwacją. Ciekawie wygląda też sam labirynt, przypominający skomplikowany mechanizm, coś, co zostało dokładnie zaprojektowane i działa według określonych zasad. Dopiero znając temat książki, można dostrzec w tej grafice metaforę systemu władzy, który nie dopuszcza sprzeciwu i podporządkowuje sobie jednostkę. To minimalistyczna, ale bardzo wymowna okładka, która zamiast pokazywać komunizm wprost, pokazuje jego mechanizm działania.

Czy tęsknimy za poprzednim systemem władzy? Tak przyszła mi ta myśl przed napisaniem kilku zdań o treści tych opowiadań. Czy wrócilibyśmy chętnie do okresu pomiędzy 1945 a 1989 rokiem? Czy komunizm był „doskonały” dla rządzących? No właśnie. Ci, którzy przeżyli tamte czasy, mogą się pewnie wypowiedzieć.

Pani Beata zabrała nas w podróż, która nie tylko przypomni nam systemy doskonałe jako narzędzie rządzenia, ale również pokaże je w zupełnie innej, fantastycznej odsłonie. W swoje opowiadania wplotła sieć zdarzeń z pogranicza fantastyki, baśni czy horroru, połączonych z absurdem rządów opartych na bezwzględności, terrorze i karaniu za byle występek. Czym jest w takim razie wolność i czy taka prawdziwa wolność jest w ogóle możliwa?

W dziewięciu całkowicie różnych opowiadaniach, jednych dłuższych, innych krótszych, autorka przedstawia wizję władzy i walki o wolność w absurdalnie złym systemie. Systemie dla tych, którzy nie mogą się podporządkować, ale również dla tych, którzy z czasem ulegli jego zasadom. Opowiadania mogą być przestrogą przed czasami, które... mogą nadejść. Wszystko bowiem w naszym zwariowanym świecie jest możliwe. Może pani Beata chce nam, czytelnikom, przekazać, że rządzący już zaczęli dążyć do tego, co może być nieuchronne, ostateczne?

Opowiadania mogą szokować, ale na pewno dają dużo do myślenia. Praktycznie każde zaskakuje swoim zakończeniem. Szczególnie Wybraniec i Kamienny labirynt zapamiętam na długo. Mam też nadzieję, że nie spotka mnie to, co pewnego turystę w opowiadaniu Poczekalnia.

Systemy doskonałe to książka, która nie daje prostych odpowiedzi, za to zmusza do zadawania pytań. O wolność, władzę, posłuszeństwo i o to, jak łatwo człowiek może stać się częścią systemu, który początkowo wydaje się „doskonały”. Polecam fanom opowiadań o takiej tematyce. Myślę, że po tej książce z chęcią sięgną również po wcześniejsze książki pani Beaty Ziai.

Czy można czuć się bezpiecznie, kiedy za cenę spokoju trzeba oddać własną wolność?

Wolność często doceniamy dopiero wtedy, gdy ktoś próbuje nam ją odebrać. A co, jeśli zrobi to w taki sposób, że nawet nie zauważymy momentu, w którym przestaniemy być naprawdę wolni? Wystarczy przecież obiecać ludziom bezpieczeństwo, porządek i lepsze życie. Sprawić, by uwierzyli, że ograniczenia są dla ich dobra, a posłuszeństwo jest jedyną drogą do szczęścia.

Właśnie o tym, choć w bardzo nietypowy sposób, opowiada Beata Ziaja w książce „Systemy doskonałe”. To zbiór niezależnych, fantastycznych opowieści utrzymanych w baśniowej konwencji, które łączy jeden wspólny temat – walka o wolność w świecie, gdzie władza chce mieć wpływ nie tylko na ludzkie zachowanie, ale również na sposób myślenia.

Każde opowiadanie jest inną historią i pokazuje inny sposób, w jaki można podporządkować sobie człowieka lub całe społeczeństwo. Są tu obietnice bezpieczeństwa i szczęścia, które z czasem okazują się pułapką. Jest kontrola, manipulacja, strach i przekonanie, że sprzeciw wobec systemu może kosztować bardzo wiele. Autorka pokazuje, jak łatwo odebrać ludziom wolność, jeśli najpierw wmówi się im, że robi się to dla ich własnego dobra.

Właśnie ta baśniowa forma bardzo mi się tutaj podoba. Dzięki niej historie nie są przypisane do jednego miejsca czy konkretnego czasu. Stają się uniwersalne i pozwalają spojrzeć na temat władzy oraz zniewolenia z szerszej perspektywy. Czytając, zaczęłam zastanawiać się, jak wiele jesteśmy w stanie zaakceptować w imię bezpieczeństwa i jak łatwo można przyzwyczaić człowieka do ograniczeń, jeśli odpowiednio je uzasadnimy.

Nie są to opowieści, które czyta się wyłącznie dla rozrywki. Każda z nich skłania do zatrzymania się na chwilę i zastanowienia, co właściwie oznacza wolność. Czy można być szczęśliwym, jeśli nie mamy prawa samodzielnie decydować o swoim życiu? Czy warto oddać część swojej niezależności w zamian za obietnicę spokojnej przyszłości?

„Systemy doskonałe” to książka, która pod pozorem fantastycznych i baśniowych historii mówi o sprawach bardzo bliskich rzeczywistości. Nie znajdziemy tutaj lekkiej lektury, którą po prostu przeczytamy i odłożymy. To historie, które zostają w głowie i sprawiają, że zaczynamy uważniej przyglądać się światu, w którym żyjemy.

Bo może najstraszniejsze nie jest to, kiedy ktoś odbiera nam wolność siłą. Najstraszniejsze jest wtedy, gdy zaczynamy wierzyć, że w zamian za bezpieczeństwo naprawdę warto z niej zrezygnować.