Uważność dla wszystkich. Mądrość, która może zmienić świat

Uważność, a samopoczucie.

Czy uważność może być źródłem pozytywnej zmiany w naszym życiu? Jon Kabat-Zinn (twórca programu redukcji stresu opartego na uważności oraz jeden z najbardziej znanych propagatorów mindfulness) przekonuje, że tak. I czyni to na rewolucyjną wręcz skalę, tym razem bowiem wychodzi w swych rozważaniach poza poziom jednostki, odnosząc swoje teorie w zasadzie do sposobu funkcjonowania całego świata (!).

Wykazany w innych bestsellerowych książkach autora związek między praktyką uważności, a naszym dobrym samopoczuciem (fizycznym, emocjonalnym, duchowym, społecznym) jest na tyle dobrze udokumentowany, że nie podlega dyskusji. Czy jednak zasadne i możliwe jest przeniesienie płaszczyzny tych rozważań z poziomu jednostki na poziom całych społeczności?

Kabat-Zinn próbuje w kolejnych rozdziałach wykazać, że praktyka uważności jest w stanie pomóc nam w zrozumieniu nie tylko osobistych, ale i globalnych problemów świata. Cała reszta możliwych do podjęcia działań jest tożsama z tymi odniesionymi do jednostki – uważność w połączeniu z programem redukcji stresu umożliwia zwiększenie poziomu empatii, większą świadomość działań, w efekcie lepsze samopoczucie, lepsze życie… Czy możemy się jednak tym razem tak w stu procentach zgodzić z autorem, który – moim zdaniem – troszkę się jednak myli?

W czystej teorii wygląda to pięknie i ma ręce i nogi, jednak według mnie ta sielankowa idea nie ma racji bytu… Uważam tak z prostej przyczyny: względem jednostki Kabat-Zinn jak najbardziej ma rację, wchodząc jednak ma poziom całych społeczności, czy nawet całego świata (pojmowanego jako zbiór takowych) Kabat-Zinn zdaje się pomijać jeden szalenie ważny element – mnogość podmiotów, które ma objąć omawiana teoria. To już nie jest kwestia jednostki, tylko kwestia zbioru x liczby takich jednostek… Dlatego, chociaż brzmi to pięknie (i z całą pewnością idea ta jest wielka), to jednak tym razem autor nie ma tak do końca racji.

Książkę warto oczywiście przeczytać. Filozofia uważności jest niezwykle wartościowa. Stosowana w sposób praktyczny za pomocą technik medytacyjnych jest ona bowiem sposobem (ale tylko w odniesieniu do jednostki) na wprowadzenie w życiu dobrych zmian, które pozwolą nam zapanować nad własnym życiem. Punktem wyjścia jest tutaj nauczenie się korzystania z dobrodziejstw technik relaksacyjnych, a w miarę stosowania rad autora na przestrzeni czasu możliwym staje się także przejście do wdrożenia w czyn technik redukcji stresu i lęku. Wartość tych technik jest więc bez wątpienia spora – pamiętajmy jednak, że czym innym jest pojedyncza jednostka, a czym innym zbiór jednostek pojmowany jako społeczność.