Z czego powstaje jabłko?

Ciekawie poprowadzony dialog między autorem a jego rozmówczynią, poznajemy spektrum poglądów Oza, jego nadzieje, marzenia i rozczarowania. Bardzo ciekawa lektura.

Amos Oz, izraelski autor, znany, lubiany, ceniony. Uznany za najlepszego pisarza współczesnej literatury. A ja, przyznaję się, jeszcze nie przeczytałam jego żadnej książki, ale nadrobię.

Książka „Z czego powstają jabłka?” to zbiór rozmów Amoza Oza i Sziry Chadad. Ale od razu uprzedzam, to nie jest wywiad, to rozmowy dwojga przyjaciół. Przy stole, w popołudniowy słońcu z kawą.

To dialog między kobietą a mężczyzną, z perspektywy dwóch pokoleń, różnego wychowania i niekiedy odmiennych poglądów.

Dużo wspominają o czysto literackim procesie, jak tworzenie powieści, z czego powstaje opowieść.

„Weźmy jabłko: z czego ono powstaje? Z wody, ziemi, słońca, jabłoni, odrobiny nawozu. Ale nie przypomina żadnego z nich. Powstało z nich, ale nie jest do nich podobne. Tak samo z opowieścią. Na pewno jest utkana z sumy wszystkich spotkań, doświadczeń, wysłuchanych słów”.

„(...) literatura zaprasza nas nie tylko, żebyśmy zajrzeli do sąsiadów, ale też zobaczyli, jak przedstawia się świat widziany z ich okna. A nawet jak wyglądamy ty i ja oglądani przez okno u sąsiadów”.

Choć o wiele ciekawsze i wartościowsze dla mnie są rozmowy dotyczące dojrzewania, rodzicielstwa. Widzimy wtedy człowieka z kompleksami, ale otwartego na świat. Który szczerze wyznaje swoje przykre doświadczenia, jak obawa przed odrzuceniem, a przede wszystkim opisuje swoją literacką podróż.

Najbardziej zaciekawiły mnie dyskusje o relacjach między płciami, o seksie i erotyce.

„(...) brak granic byłby niebezpieczny, destrukcyjny, a nawet zabójczy. A zatem gdzie, którędy przebiega granica? Chyba dokładnie na linii wzajemnej zgody. I zdaję sobie sprawę, że ta linia nie jest stała. Można przesuwać również linię zgody, pod warunkiem, że dzieje się to za wzajemną zgodą”.

To książka, której treść nie umknie Wam od razu po przeczytaniu ostatniego zdania. Ona zostanie w Was na długo. Będziecie myśleć o niej, analizować i doceniać.

Gdy tylko umiera słynny autor, wielu wydawców decyduje się na wydanie jego wcześniej nieznanego dzieła. Krótkich opowiadań napisanych w młodości, kiedy warsztat był jeszcze nie ten, za który pokochał go świat. Czasami jest to po prostu wznowienie mniej popularnego dzieła. Amos Oz, jeden z najważniejszych pisarzy Izraela, zmarł 28 grudnia 2018 roku.

“Z czego powstaje jabłko” nie należy do grona pozycji niepotrzebnych. Książka Amosa Oza i jego redaktorki Shiry Hadad jest przeciwieństwem zbytku.

“Z czego powstaje jabłko” czyta się tak, jak słucha się wielogodzinnego podcastu. Z ciekawością i emocjonalnym zaangażowaniem zostajemy zaproszeni do świata Oza. Razem z Hadad dyskutują o życiu, pracy autora, a w ostatnim rozdziale także o śmierci i idei umierania. Ocierają się o kwestie najwyższe, ale lekko i zabawnie, tak że chcemy pozostać przy lekturze.

Hadad to redaktor o jakim każdy pisarz marzy. Książki Oza zna tak dobrze, jak on sam, ceni jego kunszt literacki, ale jednocześnie potrafiła być z Amosem szczera i kwestionowała wynurzenia tam, gdzie było to potrzebne. W zamian za bycie blisko genialnego autora, Shira nie zaprzedała krytycznego odbioru pisarza. Właśnie głównie z tego powodu warto “Z czego powstaje jabłko” przeczytać samemu.

Amos i Shira przechodzą przez kwestie, który motywowały pisarskie wysiłki Oza: ucieczkę od rodziny po samobójstwie matki, życie w kibucu, jego rolę jako autora walczącego o swoją przestrzeń w Izraelu czy balansowanie pomiędzy fantazją a literaturą.

Ponad dostęp do praktyki pisarskiej Amosa Oza, „Z czego powstaje jabłko” oferuje również refleksję nad autorem i jego wiedzą o samym sobie w procesie pisarskim. Tytuł zbioru rozmów zakorzeniony został właśnie w tym dylemacie. Co sprawia, że jabłko zmienia się w jabłko. Woda, słońce, ziemia, jabłoń czy nawóz – każdy z tych elementów jest potrzebny, aby wyrósł owoc. Jednak jabłko nie przypomina żadnego z nich, choć każdy z nich miał swój udział w dziele tworzenia. Tak właśnie Oz widzi siebie jako pisarza, składającego się z sumy doświadczeń i spotkań z ludźmi.