Kobieta o białych oczach

Po lekturze poruszającej dylogii „Anna i Gustaw” wiedziałam, że każda kolejna książka Sylwii Trojanowskiej będzie prawdziwym wydarzeniem zarówno pod względem emocjonalnym, jak i literackim. Był to mój pierwszy kontakt z twórczością autorki, ale od razu urzekła mnie ta historia swoją pasją, głębią i prawdą, która mną wstrząsnęła i na zawsze zapisała się w moim sercu. Od początku czułam, że obcuję z czymś niezwykłym i wyjątkowym. Najpierw zachwycił mnie piękny, plastyczny język, potem opowieść, która całkowicie mnie pochłonęła, a na końcu sprawiła, że popłynęły łzy wzruszenia.

Z ogromnym wzruszeniem sięgnęłam po „Córki czarnego munduru”, a zaraz potem po „Kobietę o białych oczach”, obie historie już od pierwszych stron pochłonęły mnie bez reszty, wprowadzając w świat pełen dramatów, niełatwych decyzji i emocji, które trudno opisać słowami. Sylwia Trojanowska po raz kolejny porusza bolesne tematy związane z nazizmem, miłością, lojalnością oraz walką o moralność w czasach, gdy nienawiść i przemoc były codziennością. Autorka doskonale ukazuje psychologiczne aspekty postaci i tworzy sugestywną atmosferę tamtych lat, odważnie podejmując się trudnych zagadnień. „Córki czarnego munduru” i ich kontynuacja – „Kobieta o białych oczach”– to poruszająca historia, która angażuje emocjonalnie i skłania do refleksji nad przeszłością.

Sofija została uratowana przez Gaję, tajemniczą staruszkę o białych oczach, która mieszka samotnie w chacie na odludziu, w samym sercu lasu. Żyje w harmonii z naturą, a dla Sofiji staje się kimś znacznie więcej – najczulszą i najserdeczniejszą opiekunką, która ukrywa ją przed brutalną rzeczywistością wojny.

Sylwia Trojanowska to znakomita autorka, która stworzyła wiele przejmujących i wzruszających historii. Po raz kolejny udało jej się mnie zaskoczyć i wzruszyć do łez. Trudno bowiem powstrzymać emocje, czytając o tragicznym losie ludzi, którym wojna zgotowała piekło, a w tym piekle znalazły się także dzieci, zagubione, niechciane, które straciły wszystko, dom i rodziców. Często były świadkami, jak Niemcy mordowali ich bliskich i palili domy, a później tak zwani wyzwoliciele zamiast wolności przynieśli kolejne cierpienia i tragedie.

Sylwia Trojanowska wspaniale utkała tę historię, którą czytałam z zapartym tchem i łzami w oczach. Wrażenie robi doskonały research, oprócz wiernie odwzorowanego tła historycznego i starannie opisanych prawdziwych miejsc, w których osadzona jest akcja, autorka wykreowała wyrazistych i wiarygodnych bohaterów. To świetne połączenie fikcji literackiej z prawdą historyczną.

Moja recenzja jest pełna zachwytu, ale nie mogła być inna, ponieważ zawiera to, co podpowiedziało mi czytelnicze serce. Ta dylogia jest kolejnym dowodem na to, że Sylwia Trojanowska potrafi tworzyć piękne powieści osadzone w historycznych realiach. W posłowiu autorka wspomniała, że pisała tę powieść przez osiem miesięcy, co świadczy o tytanicznej pracy, jaką wykonała. Efektem jest rewelacyjna historia zasługująca na najwyższą ocenę. Widać w niej ogrom włożonej pracy, serca i szacunku do czytelnika. To opowieść, która na długo pozostaje w pamięci, o wojnie, miłości, człowieczeństwie i odwadze.

„Kobieta o białych oczach” to wzruszająca, ważna książka z niezwykle emocjonującym zakończeniem, w którym Zosia czyta list od swojej biologicznej matki i uświadamia sobie, ilu ludzi chroniło ją przed potwornościami wojny i przed wpadnięciem w ręce Wolfganga. Historia o tym, że dobro nigdy się nie kończy – ono trwa, nawet jeśli po drodze napotyka ciemność.

Kiedy skończyłam „Kobietę o białych oczach” Sylwii Trojanowskiej, zadałam sobie pytanie: dlaczego nie przeczytałam pierwszej części – „Córek czarnego munduru”? I nie dlatego, że nieznajomość pierwszego tomu miała wpływ na odbiór i zrozumienie drugiego, bo absolutnie nie przeszkadzało mi to w lekturze, ale dlatego, że była to tak piękna, subtelna, magiczna, a zarazem poruszająca opowieść, że szkoda byłoby odmówić sobie powrotu do początków tej historii.

Czy powieść może łączyć w sobie tyle czułości i wręcz magicznej aury, a jednocześnie traktować o brutalności wojny? Sylwia Trojanowska stworzyła historię, którą czyta się jak niosącą ukojenie modlitwę. Która szepcze do ucha prawdę pełną miłości i dobra, a chwilami krzyczy bólem, tym cichym, niemym, najdotkliwszym.

Wisielcza Chata, ukryta w leśnych rozstępach, to miejsce, które od pierwszych stron przyciąga nieuchwytną magią. To tu Gaja – szeptucha o białych oczach, przepełniona dobrem kobieta – tworzy azyl, jakby mała chatka była tratwą unoszącą się na wzburzonym morzu wojny. Schronienie znajduje tu Sofia. Dziecko bez przeszłości, dziewczynka przyprowadzona przez staruszkę z lasu. Tajemnicza, milcząca, skrzywdzona. Nie mówi, ale wszystko, czego doświadczyła, krzyczy z kart tej książki.

Tyle czułości w ich relacji, tyle prostych gestów, które są silniejsze niż jakiekolwiek deklaracje. A jednak nawet ten zaklęty skrawek świata zostaje podeptany przez okrutne stopy historii.

Kiedy przychodzą Rosjanie, czułam, jak zapada się ziemia. Jak wszystko, co ciche i dobre, zostaje brutalnie zniszczone. I wtedy Sofia znów musi biec. Ucieka w las, jakby drzewa mogły ją ochronić. Nie jest jednak sama. Biała wilczyca prowadzi ją ku bezpiecznemu schronieniu i w ramiona dobrych ludzi. To jak moment ze snu, pierwotnego, magicznego i tak pięknego, że nie chcemy się obudzić.

Autorka tka swoją opowieść z emocji gęstych jak cisza po krzyku. Jej język jest subtelny, poetycki, ale nigdy przerysowany. Styl Sylwii Trojanowskiej to mieszanka czułości i siły, dokładnie takiej, jaką mają jej bohaterki. Kobiety z tej powieści nie są pomnikami. Są kruche, omylne, poranione, ale każda z nich – Gaja, Sofia, Hanna – niesie w sobie siłę, która porusza góry.

Z każdą stroną czułam, jak ta historia zostawia we mnie swój ślad. Bo tu nie chodzi tylko o losy jednej dziewczynki. To opowieść o tysiącach Sofii, którym wojna odebrała wszystko, rodzinę, miłość, poczucie bezpieczeństwa i beztroskie dzieciństwo. I o kobietach, które wojna próbowała złamać, a które potrafiły się podnieść. To również przypomnienie, że w czasach ciemności najjaśniej świecą iskry dobra, a los potrafi obdarować właśnie wtedy, gdy wydaje się, że straciliśmy wszystko.

Tak jak wspomniałam, „Kobieta o białych oczach” to kontynuacja „Córek czarnego munduru” i można ją czytać niezależnie. Tylko że to jedna z tych książek, których wręcz nie wolno omijać, bo przypominają, co to znaczy być człowiekiem. I ja z przyjemnością zanurzę się w pierwszej części tej historii.