Izaak Ofiara i kat

Mimo że opisana historia wydarzyła się tak dawno temu, ja idąc dziś łódzkimi ulicami mam świadomość, że stąpam po tym samym bruku, po którym chodził bohater książki „Izaak. Ofiara i kat” Pawła Skuteckiego. Mijam te same kamienice, te same zaułki, które on kiedyś znał. Czytając tę historię, miałam wrażenie, że Łódź ożywa na nowo. Nie ta współczesna, pełna gwaru i kolorów, ale ta dawna, ciężka od bólu, żydowskiej historii i ludzkiego cierpienia. Może właśnie dlatego ta książka tak głęboko we mnie zapadła, bo to nie tylko opowieść o kimś sprzed lat, ale też o miejscu, które znam i czuję.

Paweł Skutecki napisał książkę wyjątkową w formie pamiętnika, tak prawdziwą i poruszającą, że chwilami trudno było mi ją czytać bez przerwy. Oparta na dokumentach i faktach, przedstawia życie Izaaka Cederbauma, żydowskiego lekarza z Łodzi, który ocalał z Auschwitz, ale po wojnie wstąpił do UB, stając się częścią systemu opresji, z którym sam wcześniej walczył. To nie jest łatwa historia. To opowieść o człowieku, który przeszedł przez piekło, stracił wszystko co najcenniejsze. Stracił rodzinę, miłość, wiarę w ludzi, przez co po wojnie sam stał się częścią innego piekła.

Ta książka nie pozwala na obojętność. Są momenty, w których trzeba odłożyć ją na bok, odetchnąć. Kiedy czytałam o tym, jak Izaak traci syna, jak na śmierć idzie jego żona, jak próbuje żyć dalej wśród ruin swojego świata czułam, że ściska mnie w gardle. To nie jest historia, którą się „czyta”. To historia, którą się przeżywa. Razem z bohaterem dźwiga się jego ciężar, jego gniew, jego nienawiść i bezradność.

Najbardziej poruszyło mnie to, jak autor pokazuje przemianę człowieka. Jak cienka jest granica między ofiarą a katem. Jak trauma potrafi wypalić w człowieku empatię, jak pragnienie zemsty może zatruć wszystko, co w nim ludzkie. Widzimy człowieka, który chciał żyć, ale życie już dawno mu się skończyło. I choć chciałby wierzyć, że to, co robi, ma sens, to gdzieś w środku wiemy, że zemsta nigdy nie przynosi ukojenia.

Książka Pawła Skuteckiego nie jest wygodna. To nie jest historia, którą można odłożyć i zapomnieć. Ona zostaje w człowieku. Wzbudza pytania, na które nie ma prostych odpowiedzi. Jak długo można żyć z bólem? Czy można przejść przez piekło i pozostać sobą? Czy istnieje granica, po której nie ma już powrotu?

Cenię Pawła Skuteckiego jako autora, za jego odwagę, za sposób, w jaki potrafi mówić o trudnych sprawach, nie uciekając w fikcję. W tej książce widać ogrom pracy, ale przede wszystkim, ogrom empatii i zrozumienia dla ludzkiego cierpienia.

Najbardziej podobało mi się to, że historia Izaaka jest nie tylko o przeszłości, ale też o nas, o człowieku w każdej epoce. Bo każdy z nas nosi w sobie granice dobra i zła, tylko okoliczności decydują, po której stronie się znajdziemy.

„Izaak. Ofiara i kat” to książka, której nie zapomnę. Przepełniona bólem, pytaniami i prawdą, która boli. Warto ją przeczytać, by poznać tę niezwykłą historię, by spojrzeć w oczy człowiekowi, który ocalał z piekła i już nigdy nie potrafił z niego wyjść.