Od Murania mgła

Nie będę ukrywać, że temat Podhala i Tatr w okresie II wojny światowej bardzo mnie zaciekawił – zarówno jako czytelnika powieści, jak i literatury faktu. O tym się prawie nie pisze. Z zapowiedzi wynikało, że pojawią się wątki związane z konspiracją na tamtych terenach oraz kurierką tatrzańską.

Nie będę również ukrywać, że ta książka mnie zmęczyła. Niedawno rozmawiałem z pisarzem Maciejem Brzezińskim na temat stylizowania dialogów w powieściach historycznych… I tu jest pies pogrzebany. Jeśli zastosujemy współczesny język i Mieszko I będzie mówił, że „prowadzi interesy z sąsiadami”, zabrzmi to pokracznie, żałośnie i śmiesznie. Jeśli jednak ten sam Mieszko zacznie mówić językiem z tamtych czasów, zmęczymy się i odłożymy książkę po kilku stronach. Będziemy szukać tłumaczeń w słownikach, a przecież chcemy śledzić akcję, a nie bawić się w tłumacza. Dlatego najlepszym rozwiązaniem – co twierdzi i stosuje w swoich książkach Maciej Brzeziński – jest stylizacja, będąca swoistym „krakowskim targiem”.

Agnieszka Szymaszek, chcąc odzwierciedlić klimat miejsca, sięga po gwarę góralską (składam ukłon Bartłomiejowi Kudasiakowi za pomoc w jej opracowaniu). Cenię tę pracę, ale ja już po pierwszym zdaniu odpuściłem czytanie dialogów, bo zwyczajnie mnie męczyły. Przez to straciłem pewnie wiele ważnych informacji. Znużył mnie również styl – krótkie, rwane rozdziały wymagające bezwzględnego skupienia, by nadążyć za bohaterami i akcją.

Z drugiej strony, fabuła została stworzona bardzo sprawnie i oparta na prawdziwych wydarzeniach, co autorka dokumentuje w posłowiu. To pokłon złożony bohaterskim kobietom, które w surowych, górskich warunkach zmagały się z wojną, niemieckim okupantem i głodem. Rodziły dzieci i walczyły o ich przetrwanie każdego kolejnego dnia. Wiele z nich było zaangażowanych w konspirację. Autorka w surowych, nieociosanych słowach opisuje życie codzienne i dramatyczne wydarzenia, takie jak atak niedźwiedzia na małą dziewczynkę czy egzekucje bliskich osób dokonywane przez Niemców na oczach świadków. Poruszające jest zakończenie, w którym przewrotny los doprowadza do niesłusznych osądów.

Nie krytykuję tej książki, piszę jedynie o swoich odczuciach. Nie chcę być wyrocznią – każdemu, kogo interesuje ta tematyka, sugeruję, by sięgnął po lekturę osobiście. Z książką jest jak z jedzeniem: nie można komuś odradzić restauracji tylko dlatego, że nam coś nie smakowało tak, jak u mamy. Przecież każda mama gotuje inaczej…

Tatry, Zakopane i Podhale, górskie szlaki, niebezpieczeństwo, wojna, niemiecka okupacja, kurierki i kurierzy tatrzańscy, miłość, śmierć. Gdybym miał wybrać słowa kluczowe, te z pewnością najlepiej oddają charakter książki pani Agnieszki Szymaszek. Jej debiutancka powieść, osnuta na prawdziwych wydarzeniach, poruszy niejednego czytelnika.

Autorka powieści „Od Murania mgła” jest pasjonatką najwyższych gór w naszym kraju. Jako dziennikarka porusza wiele tematów z nimi związanych. Jest redaktorką naczelną kwartalnika „Tatry”, wydawanego przez Tatrzański Park Narodowy. Swoje pasje realizuje również jako przewodniczka po Tatrach. Mieszka, gdzieżby indziej, w Zakopanem. Jej debiut literacki jest zapowiedzią szerszego cyklu związanego z tym regionem. To dobra wiadomość dla tych, którzy zdecydują się sięgnąć po pierwszy tom.

Kobieta na okładce, trzymająca zawinięte w koc dziecko, nie wygląda na szczęśliwą. Jej zaszroniona twarz sugeruje, że panuje przenikliwe zimno, a ona od dłuższego czasu zmaga się z trudnymi warunkami. Jest czujna, ale jednocześnie przestraszona, można odnieść wrażenie, że ucieka lub próbuje się ukryć. Tłem są oczywiście Tatry w zimowej odsłonie, zaśnieżone, surowe, lecz zamiast zachwycać, budzą niepokój i poczucie zagrożenia.

W tym miejscu warto krótko przybliżyć historię kurierek i kurierów tatrzańskich, która stanowi kanwę opowieści. Podczas II wojny światowej pełnili oni niezwykle niebezpieczną i odpowiedzialną rolę w działalności polskiego podziemia. Były to często młode kobiety, które przenosiły przez góry meldunki, dokumenty i pieniądze, a niekiedy pomagały także ludziom w ucieczce z okupowanego kraju. Ich trasy wiodły przez trudne, wysokogórskie szlaki Tatr, często nocą, zimą, w śniegu i przy ogromnym ryzyku lawin. Największym zagrożeniem była nie tylko surowa przyroda, lecz także niemieckie patrole strzegące granicy. W przypadku schwytania kurierki narażone były na brutalne przesłuchania, więzienie, a nawet śmierć. Mimo to podejmowały się tych misji z ogromną odwagą, wiedząc, że od ich działań zależy łączność między ruchem oporu w kraju a rządem na emigracji. Ich działalność wymagała nie tylko świetnej kondycji fizycznej i doskonałej znajomości gór, ale także sprytu, opanowania i odporności psychicznej. Kurierki tatrzańskie stały się symbolem bohaterstwa i poświęcenia, a ich wkład w walkę o wolność Polski jest do dziś pamiętany i podziwiany.

Tą lekturą pani Agnieszka oddała im hołd.

Przenosimy się do roku 1938, na Podhale, do Zakopanego i w wysokie partie gór. Władka, główna bohaterka powieści, jest góralką, ale również taterniczką. Pracuje w jednym z najbardziej obleganych schronisk w Tatrach, nad Morskim Okiem. Stąd już niedaleko na Rysy. To właśnie tam poznaje Pawła, młodego mężczyznę z niedalekiego Krakowa. Jak to w życiu bywa, łączy ich pasja, do gór, wspinania i wolności, którą dają te niezwykłe miejsca.

Jednak sytuacja w kraju staje się coraz bardziej napięta. Widmo wojny, w które nie wszyscy chcą wierzyć, wkrótce przeradza się w rzeczywistość i początek tragedii, nie tylko dla głównych bohaterów. Ich wspólną drogę przerywa okupacja. Szlaki zostają zamknięte, a wszechobecny terror sprawia, że ludzie żyją w ciągłym strachu o własne życie. Nadchodzi czas trudnych decyzji, które mogą na zawsze odmienić losy Władki i Pawła.

Losy bohaterów zostały wplecione w prawdziwe wydarzenia, które warto poznać. To wielowątkowa powieść, pełna emocji i wzruszeń, pozwalająca spojrzeć na życie w tatrzańskim regionie z perspektywy wojny. I ten niedźwiedź… kto przeczyta, ten zrozumie. No i trzeba dodać, że poznacie trochę gwary tatrzańskiej!

(...) Wrzesień 1939 roku brutalnie burzy spokojną codzienność mieszkańców Zakopanego. Zaledwie rok po ślubie, Władka i Paweł, młodzi, zakochani nie tylko w sobie, ale i w górach, podejmują ryzyko działalności w konspiracji. Szczęśliwe życie o jakim marzyli kończy się w jednej chwili nie tylko dla nich, ale i dla ich bliskich. Nowa rzeczywistość w której muszą nauczyć się funkcjonować, odbiera nadzieję, radość życia i najbliższych sercu... Każdy dzień staje się walką i może być tym ostatnim...

"Od Murania mgła" to poruszająca opowieść o kobietach, które na przekór wojennej zawierusze, nie poddając się złu, odważnie podejmują walkę o siebie, o bliskich. Ich siłą jest miłość i wierne trwanie wbrew okolicznościom, jakie narzucił wróg. Autorka stworzyła chwytający za serce obraz wojennych realiów widziany od strony mieszkańców Tatr, z czym do tej pory jeszcze się nie spotkałam. Uważam to za doskonały pomysł, szczególnie, że kilka postaci i wydarzeń o których czytamy, zostało zaczerpniętych z rzeczywistości. Agnieszka Szymaszek sięgając do źródeł, inspirując się prawdziwymi losami bohaterów, o których czytamy w książce, daje nam poczucie realizmu fabuły, prezentuje szczegóły historyczne, przybliża grozę i niepewność tamtych dni.

Czytałam książkę momentami ze ściśniętym gardłem. Ciężko się od niej oderwać. Bardzo wam polecam, nawet jeśli nie przepadacie za taką tematyką, to gwarantuję, że ta książka was zaskoczy.

„Jest czas szukania i czas tracenia.

Czas milczenia i czas mówienia”.

Podhale.

Tatry

Lato 1938 r.

Młoda góralka Władka, taterniczka i pracownica schroniska nad Morskim Okiem, poznaje studenta z Krakowa – Pawła. Dla tych młodych ludzi u progu życia, choć jeszcze o tym nie wiedzą, to jest właśnie ten moment, gdy rodzi się między nimi miłość. Nie wiedzą też, że ich marzenie o szczęśliwym życiu w ukochanych górach już za rok brutalnie i bez ostrzeżenia przewie wojna. Cztery straszne lata, które zmienią wszystko. Czasy, które unieważnią wszystkie wcześniejsze plany, marzenia, decyzje, nadzieje.. To będzie czas straty i strachu, bezsilności i bólu, śmierci i siły, krzyku i kary, zbrodni i zuchwałości, rozpaczy i rozczarowań, wyborów i winy.. Władka staje nad przepaścią dobra i zła, zostaje porwana przez wojenną lawinę zdarzeń i nie jest w stanie przewidzieć jak potoczy się jej życie, tym bardziej, że stała się właśnie odpowiedzialna już nie tylko za własny los, ale również za życie, które nosi pod sercem..

.

„Od Murania mgła” to inspirowana prawdziwymi wydarzeniami poruszająca opowieść o wojennej rzeczywistości ludzi będących zakładnikami historii, skazanych mimo woli na udział w najtrudniejszym z doświadczeń społeczno-politycznych. O tych którzy przetrwali i tych, co zginęli. O miłości, nadziei, pięknie przyrody i czasie, który dla nikogo się nie zatrzymał mimo wszechobecnej krwi, bólu, zdrady i śmieci. Oraz o ocaleniu życia, wartości i pamięci..

Polecam.