Piorun kulisty

Trylogia "Problemu trzech ciał" ("Problem trzech ciał", "Ciemny las", "Koniec śmierci") zapewniła mi zajmującą przygodę czytelniczą na wysokim poziomie, dlatego z wielkim zainteresowaniem sięgnęłam po wcześniejszą książkę Cixin Liu. I również na niej się nie zawiodłam, czyta się ją z przyjemnością, sympatycznie wciąga w fantastyczny świat, ciekawie rozwija intrygę, proponuje przekonujące portrety postaci, a przy tym frapująco oprowadza czytelnika po ścieżkach nauki. Choć poruszamy się wybranymi szlakami fizyki atmosferycznej, to czujemy, że jest ona nam bliska i przyjazna, wpływ na to ma niewątpliwie lekki styl narracji, swobodne tłumaczenie zawisłości, naturalne angażowanie w aspekty pioruna kulistego, nieprzytłaczający żargon techniczny. To nie jest książka popularnonaukowa, jednak wiele z jej klimatu pokrywa się z takim typem publikacji. Odpowiada mi taki sposób nakręcania opowieści z gatunku science fiction, gdzie czytelnik otrzymuje nie tylko intrygujący scenariusz zdarzeń, za którym chce się jak najszybciej podążać, ale również impulsy do sięgnięcia po myśli naukowe, a co niezwykle cenne, do intelektualnych wycieczek w świat ludzkiej natury. Zaglądamy w barwnie opisaną świadomość społeczną, wyrazistą kondycję współczesnych ludzkich cywilizacji, oraz w istotę i model życia na poziomie jednostki. Zapoznawanie się z kreatywną i nieco filozoficzną powieścią daje sporo satysfakcji, może brakowało w niej większej iskry napięcia, jednak tu dynamiczne rytmy nie byłyby wskazane.

Piorun kulisty, dziwne i rzadkie zjawisko toczącej się błyskawicy, kryjące nierozpoznawalną tajemnicę i nieposkromioną naturalną moc, staje się przedmiotem obsesyjnych wręcz badań doktora Chen odkąd jako czternastolatek spotkał się z nim w tragicznych okolicznościach. Mężczyzna stopniowo dorasta do zajęcia się tym zagadnieniem nauki, zbiera wymaganą wiedzę i doświadczenia, napotyka osoby pomagające w zrozumieniu osobliwej fascynacji nadprzyrodzoną dziwnością. Jednak potencjalna niszczycielska siła gromu zwraca uwagę nie tylko teoretyków, ale również wojskowe agencje. Rozpoczyna się pogoń za piorunem kulistym ulotnym jak zjawa a dającym wielkie możliwości przewagi zbrojnej. Obserwujemy jak budzą się i odrzucane są dylematy moralne, jak jedni radzą sobie z nimi lepiej, drudzy gorzej. Potwierdza się, że człowiek wielkie znaczenie przywiązuje do wszystkiego z czego tylko można uczynić broń, nawet do nieprawdopodobnych pomysłów i idei. Odwiedzamy stacje meteorologiczne, laboratoria wojskowe, bazy badawcze, poznajemy zapiski wieloletnich prób i analiz. Do czego doprowadzi pragnienie poznania i okiełznania czegoś, co wymyka się prawom nauki i percepcjom zmysłów?

bookendorfina.pl

Kiedy tylko zobaczyłem nazwisko Cixina Liu na okładce tej powieści, już wiedziałem, że absolutne muszę ją przeczytać. W końcu jego „Problem trzech ciał” i dwie kontynuujące go powieści okazały się najlepszymi książkami science fiction, jakie trafiły w moje ręce w ostatnich kilku latach – jeśli nie dekadzie. Nie czytałem opisu, nie wnikałem w treść. Potem jednak tom trafił w moje ręce i… Cóż, blurb nie brzmiał zbyt zachęcająco, niemniej niezarażony zasiadłem do lektury i muszę powiedzieć, że było warto. Owszem, nie jest to dzieło na miarę trylogii „Wspomnienia o przeszłości Ziemi”, ale to kawał dobrej lektury wartej polecenia miłośnikom fantastyki.

Fascynacja kontra tragedia. A może fascynacja mogąca przerodzić się w tragedię? Tragedią i fascynacją się zaczęło i kto wie, czym to wszystko się skończy. Kiedy Chen miał czternaście lat, rozpętała się wielka burza. Widok ten urzekł chłopaka tak, że miał wpływ na jego życie, ale wtedy wydarzyło się także coś jeszcze. Coś, co także wszystko zmieniło: piorun kulisty zabił jego rodziców.

Tak zaczyna się droga Chenga do zrozumienia natury i prawdziwego potencjału tego wciąż jakże tajemniczego zjawiska. Jego badania zmieniają się w prawdziwą obsesję, która rzuca nim po najróżniejszych placówkach, a w końcu sprowadza niebezpieczeństwo nie tylko na niego, ale i na cały świat. Wojsko upatruje w jego dziele potencjał militarny, a Cheng nie zamierza iść w tym kierunku. Armia jednak nie cofnie się przed niczym, a na dodatek sam główny zainteresowany zakochuje się w pewnej pani major…

Chyba już powyższy opis jasno pokazuje dlaczego „Piorun kulisty” nie jest tak udany, jak poprzednie dokonania autora, którego chyba mogę nazwać najwybitniejszym chińskim fantastą. Owszem, trylogia „Wspomnienie o przeszłości Ziemi” też oparta była na ogranym schemacie, niemniej schemat ten został zbudowany na jakże przełomowym, odkrywczym i świeżym pomyśle, podważającym podstawowe prawa fizyki i dającym w ich miejsce fascynujące, ale i przerażające wytłumaczenie wszystkiego. Tu takiego przełamania schematu, jak poprzednim razem nie ma. Liu się stara, to trzeba mu oddać, jednocześnie jednak tworzy dzieło wręcz wzorcowo podążające utartą ścieżką.

A jednak „Piorun kulisty”, opowieść wyraźnie inspirowana Teslą i jego dokonaniami, to kawał dobrej książki. Jej największą siłą jest świetny, literacko satysfakcjonujący, lekkim, łatwym w odbiorze, ale zarazem pełnym i dającym dużo przyjemności. Przy okazji autor całkiem zgrabnie unika banału, choć przecież opis fabuły sugeruje coś zupełnie przeciwnego. Świetnie udaje mu się także wykorzystać fascynacje tym, co nieznane, choć przecież jak najbardziej przyziemne. Wiele rzeczy przypomina mi tu powieść „Przebudzenie” Stephena Kinga, także traktującą o naturalnej elektryczności i jej tajemnicach, choć bardziej w sensie ogólnym, niż szczegółach. Niemniej jednak obie utrzymane są na podobnym poziomie, kto więc dał się urzec dziełu Króla i z powieści Liu będzie zadowolony.

Podsumowując, jak zwykle warto. Liu to zdecydowanie najlepszy chiński fantasta, a jego dzieła śmiało mogą mierzyć się z tworami gigantów gatunku. I nawet w tej nieco słabszej formie, jaką prezentuje w „Piorunie” bije a głowę większość podobnej literatury.

Cykl science-fiction Wspomnienie o przeszłości Ziemi Cixina Liu zrobił na mnie ogromne wrażenie za sprawą poruszanych problemów, idei oraz niesamowitej fabuły. Były to jedne z najlepszych książek, jakie miałem okazję czytać i każdy kolejny tom powodował, że ceniłem autora jeszcze bardziej i wyczekiwałem, kiedy ukażą się inne jego powieści po polsku. Dlatego ogromnie ucieszyłem się na wieść o wydaniu Pioruna kulistego.

W trakcie urodzin czternastoletniego Chena ma miejsce burza i na oczach chłopaka piorun kulisty zabija jego rodziców, spalając ich na popiół. Po tym wydarzeniu postanawia poświęcić życie badaniu tego bardzo rzadkiego zjawiska atmosferycznego, wciąż otoczonego tajemnicą. Chen kończy studia i obsesyjnie poszukuje prawdy w stacjach meteorologicznych, w laboratoriach wojskowych, a nawet w opustoszałej radzieckiej bazie ukrytej na Syberii. Badania Chena nadają sens jego życiu, ale wiodą do konfliktu z bezwzględnymi wojskowymi i naukowcami, dla których w poszerzaniu wiedzy nie ma miejsca na etyczne dylematy.

Akcja Pioruna kulistego rozgrywa się na przestrzeni wielu lat i w bliżej nieokreślonych latach, w okolicach 2000 roku. Najpierw jesteśmy świadkami spalenia rodziców Chena, a kilka lat później jak bohater studiuje, zdobywa doświadczenia i poszukuje prawdy o piorunie kulistym. W pewnym momencie trafia do grupy badawczej opłacanej przez wojsko, a rezultatem tego ma być nowa broń. W związku z tym nie jest to książka bardzo dynamiczna z szybkim tempem akcji i dość dużo jest w niej wątków obyczajowych. Jednocześnie powoli i stopniowo jesteśmy wprowadzani w świat nauki, skomplikowanych teorii i rozwiązań technicznych związanych z piorunem kulistym. I to nie tylko z zakresu meteorologii, ale również fizyki kwantowej, czy nawet kwestii związanych z eksperymentem Schrödingera. Część tych rzeczy może wydawać się zupełnie niezwiązana z piorunem kulistym, ale autor ciekawie łączy ze sobą wszystkie fakty i przedstawia czym dokładnie może on być. I po raz kolejny trudno nie chylić czoła przed wyobraźnią i talentem autora do tworzenia niezwykłych teorii i eksperymentów, których prawdziwość trudno kwestionować w trakcie lektury. Żałuję tylko, że kwestie związane z eksperymentem Schrödingera pojawiają się tak późno, ponieważ nadają powieści ciekawy wydźwięk.

Książka została napisana w narracji pierwszoosobowej z punktu widzenia Chena. Powoduje to, że mamy okazję prześledzić jak zmienia się jego motywacja do badań nad piorunem kulistym i jakie emocje nim targają, kiedy dochodzi do konfliktu z wojskowymi. Towarzyszką badań, którą Chen poznaje w wojsku, jest Lin Yun. Przez większość czasu jest dość skryta i stosunkowo niewiele dowiadujemy się o niej i jej przeszłości. Zmienia się to dopiero pod koniec książki, ale ma niestety postać długiego monologu, który wyjaśnia wiele rzeczy, ale zdecydowanie za późno. Gdyby autor pokusił się wcześniej na opowiedzenie jej historii, to Lin Yun nabrałaby głębi i byłaby to zdecydowanie ciekawsza postać.

Piorun kulisty jest powieścią, którą Cixin Liu napisał kilka lat przed swoim najsłynniejszym cyklem, który przyniósł mu uznanie na świecie. I to momentami widać. Akcja jest chwilami nierówna - raz dynamiczna i trzymająca w napięciu, raz bardziej obyczajowa, przez co trudno mi było zainteresować się bardziej opisywanymi wydarzeniami. Dopiero z czasem poczułem więź z bohaterem, który poświęcił swoje życie na poszukiwaniu prawdy o piorunie kulistym.

Piorun kulisty jest interesującą książka poruszającą tytułowe, tajemnicze zjawisko, o którym wciąż wiadomo bardzo niewiele. Jest to również historia dwójki bohaterów, który poświęcili całe swoje życie i niezwykłą pasją oraz determinacją dążą do prawdy.

hrosskar.blogspot.com