Skrucha

Tak naprawdę nie wiadomo w co tu wierzyć...

Ta książka jest określona jako próba analizy morderstwa popełnionego na nastolatce przez nastolatki z 2016 roku. Być może było o niej głośno, ale do moich uszu ta historia nie dotarła, dopiero teraz za sprawą właśnie tej książki, którą po latach postanowiono wznowić. Napisał ją dziennikarz, który nielegalnie pozyskał notatki, które były prowadzone w trakcie terapii już po tragedii. We wrześniu 2022 roku wycofano książkę z powodów opisanych w niej i teraz została wznowiona w oryginalnej formie. Od pierwszej strony trafia do serca, gdyż poznajemy w jaki sposób trzy dziewczyny pastwiły się nad dziewczyną i jak nieudolnie chciały popełnić podpalenie. Co najgorsze z tego wszystkiego, podpalona dziewczyna nadal żyła. Niemal spalona żywcem dowlokła się by poszukać pomocy. Nie wiem czy każdy jest w stanie czytać o tych szczegółach, gdyż mrożą krew w żyłach, a nawet potrafią z powodu wielkości przedstawionych obrażeń wywołać w czytelniku mdłości. Słowo po słowie mamy pokazane jak w tym samym czasie ona błagała o pomoc, a one wciągały śmieciowe jedzenie żartując przy tym nad wyraz intensywnie. Mamy tutaj zeznania osób, które ich widziały oraz wzajemne oskarżenia, kiedy jedna starała się zgonić winę na drugą. Świat prowadził wtedy swoją politykę, więc pozostawiając kampanię w największej uwadze, niemal zrzucono tą sprawę pod dywan. To niewyobrażalne co dla kogo i jak bardzo się liczy, żeby tak wielką tragedię zmniejszyć do rozmiaru orzeszka włoskiego. Dziennikarz tak bardzo przejął się wszystkimi nieścisłościami, że sam postanowił opisać wydarzenia od strony świadków, rodziny oraz każdego, kto mógłby cokolwiek w tej sprawie wiedzieć. To jest tak prawdziwie opisana tragedia, aż non stop czułam jakbym była na wysokiej ilości kofeinie. Najbardziej przeraża tutaj prostota i chłód, które dodają jej jeszcze większej grozy. Zupełnie jakby z zimna krwią zdecydowano, że prankiem może się stać maltretowanie jakiegoś człowieka i podpalenie, by zniszczyć wcześniejsze dowody. Nie pomyślały tylko, że to, co dzieje się na filmie nie ma odwzajemnienia w rzeczywistości... Niech przeczyta ją ten, kto nie jest wrażliwy, bo inaczej sprawi sobie autentyczny ból... I mamy nie wierzyć we wszystko, co zostało tutaj napisane...

Książka, która otwiera drzwi do świata pełnego obsesji, okrucieństwa i chłodnej, internetowej ciekawości, gdzie granice rozmywają się w mroku. To nie jest klasyczny kryminał. Od początku wiemy, kto zabił i jak wyglądała zbrodnia. Autorka nie serwuje nam suchej rekonstrukcji faktów. Zanurza nas w atmosferze niepokoju, w której każdy głos, każde nagranie i każda relacja brzmią jak echo rozkładu.

Forma powieści przypomina kalejdoskop. Fragmenty wywiadów, listów, wspomnień i transkrypcji składają się na całość, która jest jednocześnie chaotyczna i hipnotyzująca. To książka w książce, fikcyjny reportaż autorstwa skompromitowanego dziennikarza Aleca Carelliego, który sam staje się cieniem w tle tej historii. Momentami trudno odróżnić, kto tak naprawdę prowadzi narrację – czy jeszcze autorka, czy już jej bohater.

Nie jest to tylko opowieść o morderstwie, lecz także o nas. O fascynacji cudzym cierpieniem, o społecznościach internetowych, które karmią się brutalnością i plotką. O granicy, którą tak łatwo przekroczyć. Autorka wciąga w lodowaty świat anonimowych komentarzy, podcastów żerujących na tragedii i obsesji, która zmienia zbrodnię w widowisko.

To powieść nierówna, momentami męcząca swoją formą, ale zarazem obezwładniająca klimatem. Zakończenie pozostawia niedosyt, ale całość działa jak trucizna. Powili wnika pod skórę, zostawiając nieprzyjemne mrowienie. Nie każdy odnajdzie się w tej konstrukcji, ale warto dać jej szanse i przekonać się, że mrok nie zawsze kryje się w sprawcach. Często kryje się w nas.

Książka Elizy Clark to fikcyjna, ale niepokojąco realistyczna opowieść o tragedii, która na lata rozpaliła internetową wyobraźnię. Gdy w 2016 roku w pożarze ginie szesnastoletnia Joan Wilson, o udział w zdarzeniu oskarżone zostają trzy nastolatki z jej otoczenia. Media i sieć błyskawicznie zamieniają tragedię w sensację. Powstają podcasty, teorie, fora, memy – a prawda gdzieś się gubi.

Po latach dziennikarz Alec Z. Carelli podejmuje próbę dotarcia do faktów. Przeprowadza rozmowy z rodziną, świadkami, a nawet sprawczyniami. Każda relacja rzuca inne światło na zdarzenia, a linia między ofiarami a winowajcami staje się coraz mniej wyraźna. Clark świetnie bawi się formą – książka stylizowana jest na reportaż, ale nieustannie przypomina czytelnikowi, że mamy do czynienia z fikcją. Czytelnikowi zostaje zadanie: komu ufać?

To nie tylko mocna opowieść o relacjach i przemocy emocjonalnej, ale przede wszystkim krytyczne spojrzenie na kulturę true crime i internetową pogoń za sensacją. Clark zadaje niewygodne pytania o to, kto ma prawo opowiadać cudze historie – i dlaczego tak chętnie ich słuchamy.

Skrucha Elizy Clark to książka, która wbija się w czytelnika jak drzazga pod paznokieć – niewielka, ale bolesna, niemożliwa do zignorowania. Autorka w brawurowy sposób łączy fikcję literacką z chłodną narracją dziennikarskiego reportażu, serwując opowieść, która pozornie dotyczy jednego morderstwa, a w rzeczywistości odsłania znacznie więcej: społeczne mechanizmy linczu, medialną histerię, pogubioną młodość i rosnącą obsesję na punkcie true crime. To historia o tragedii, która została zawłaszczona przez internet, wyprana z empatii i zamieniona w treść do przełknięcia między jednym a drugim scrollowaniem.

Clark doskonale rozumie język współczesnej kultury cyfrowej i potrafi go bezlitośnie zdemaskować. W świecie, gdzie każde wydarzenie natychmiast staje się contentem, śmierć szesnastoletniej Joan Wilson zamienia się w clickbait. To, co naprawdę wydarzyło się tamtej nocy, dawno już przepadło pod warstwami teorii spiskowych, podcastowych analiz i fanowskich fanfików. Na tle tego medialnego szumu autor w książce – dziennikarz Alec Z. Carelli – próbuje dotrzeć do prawdy, rekonstruując losy sprawczyń i ofiary. Ale nawet jego narracja wydaje się podejrzanie gładka. Komu tu naprawdę można ufać?

Portrety psychologiczne bohaterek to najmocniejszy punkt książki. Clark rysuje je grubą kreską, ale z wyczuciem – każda z dziewczyn ma w sobie coś znajomego, coś, co niepokoi. Dolly, obsesyjna i przekonana o swojej wyjątkowości, jest jednocześnie fascynująca i przerażająca. Violet – bezduszna, zmanipulowana, chłodna – działa jak katalizator destrukcji. Angelica rozpada się na naszych oczach, a Jayde, być może najbardziej przyziemna z całej grupy, zostaje zepchnięta na margines. I wreszcie Joni – ofiara, której tragizm nie wynika jedynie z jej śmierci, ale też z tego, kim była za życia. Czytelnik z każdym rozdziałem traci grunt pod nogami, próbując zdecydować, kogo tak naprawdę powinien żałować.

Skrucha nie jest książką łatwą do przyswojenia. Clark nie boi się brutalności – ani tej fizycznej, ani emocjonalnej. Sceny przemocy są celowo niewygodne, a niektóre fragmenty aż proszą się o zamknięcie książki na chwilę, żeby złapać oddech. Ale autorka nie epatuje okrucieństwem dla efektu – robi to, by pokazać, jak daleko mogą posunąć się młodzi ludzie, kiedy pozbawi się ich opieki, granic i zrozumienia. To również przestroga przed internetowym voyeurismem – obsesyjnym wgapianiem się w cudze dramaty, które z czasem przestają być dla nas czymkolwiek więcej niż serialem bez zakończenia.

W warstwie formalnej książka jest intrygująca – narracja prowadzona jest jakby zza kamery, z dystansem, chłodna, niemal bezosobowa. Ale właśnie dzięki temu Skrucha tak mocno uderza. Czytelnik nie otrzymuje gotowych odpowiedzi. Zamiast tego musi sam zadać sobie pytania o winę, odpowiedzialność, granice współczucia i rolę, jaką odgrywamy jako odbiorcy cudzych tragedii. To nie tylko opowieść o jednym morderstwie – to studium społecznego rozkładu i znieczulenia.

Po przeczytaniu tej książki nie da się jej po prostu odłożyć na półkę. Skrucha zostaje z czytelnikiem na długo – jak echo niewypowiedzianych myśli i lęków. Eliza Clark napisała coś więcej niż powieść. To dokument emocjonalnego chaosu, który toczy się pod powierzchnią codziennego życia, ukryty pod filtrami i komentarzami. To książka o tym, jak łatwo jest zatracić empatię i jak trudno jest wyplątać się z narracji, w której sami jesteśmy tylko kolejnym widzem. Dla jednych to będzie zbyt ciężkie. Dla innych – literacki nokaut.