Szeleścidło

Dziecko, które nie tylko widziało, ale i doświadczyło przemocy ze strony rodzica. Mały chłopiec, który marzy o wyprawie na Księżyc. Wojtek, chłopak od teleskopu i rysunków. Wszystkie te zdania opisują tę samą osobę, bohatera i narratora powieści autorstwa Tomasza Maruszewskiego pt. „Szeleścidło” z oferty Wydawnictwa Literackiego.

Już sam tytuł przyciąga uwagę swoją tajemniczością i nieoczywistością. „Szeleścidło” brzmi trochę dziecięco — bo jego szum uspokaja, trochę baśniowo — bo może przybierać różny kształt, ale jednocześnie niepokojąco — jak coś, co czai się w ciemności i wydaje dźwięki słyszalne tylko dla tych, którzy naprawdę się boją. Idealnie oddaje klimat całej powieści: pełnej napięcia, emocjonalnych niedopowiedzeń i dziecięcej wyobraźni, która pomaga przetrwać trudną rzeczywistość.

Autor pokazuje historię z dwóch perspektyw: małego Wojtka oraz dorosłego mężczyzny, który po latach powraca do bolesnych wspomnień. Dzięki temu czytelnik widzi nie tylko świat oczami dziecka, ale również konsekwencje traum, które pozostają w człowieku na długo po zakończeniu etapu dziecięcej naiwności.

Kontrast pomiędzy tymi dwoma głosami działa niezwykle mocno. Dziecięce marzenia o kosmosie zderzają się z brutalnością domu, w którym strach staje się codziennością. Autor nie tworzy bohatera idealnego, lecz prawdziwego. Wojtek momentami jest zagubiony, wycofany i przestraszony, a jednocześnie niezwykle wrażliwy oraz inteligentny. Mierzy się z demonami przeszłości i pozostawia nas z budującym przesłaniem, dla którego warto przeczytać tę książkę do ostatniej strony.

Powieść „Szeleścidło” to historia o przemocy, samotności i próbie odnalezienia siebie, ale również o sile dziecięcej wyobraźni, która czasem, jak w przypadku Wojtka, staje się naszym jedynym schronieniem.

Śmieci. Otacza nas ich mnóstwo. Zbyt dużo. Czasem nas przytłaczają, podobnie jak emocje, których ciężaru nie sposób udźwignąć. Niektóre dostają drugie życie i dają wyraz tym emocjom, stając się odzwierciedleniem duszy artysty, jego ucieczką i uwolnieniem. Zostają ponownie zauważone, przybierając postać obrazu, którego oryginalność innych zachwyci, często bez zrozumienia jego istoty. Inne stają się talizmanem sprzed końca świata, szeleszczącym i przywodzącym wspomnienie smaku wiśni, po którym nastaje już tylko ciężka cisza, wyrzuty sumienia, strach i niekończąca się nienawiść.

Są też te ludzkie śmieci, zepchnięte na margines społeczeństwa. Ludzie samotni i zagubieni, na bakier z prawem i z przyjętą moralnością, których często staramy się nie zauważać, jak porzuconej na poboczu pustej butelki, zaczynającej obrastać mchem, czy zahaczonej o krzak rozdartej foliówki powiewającej na wietrze.

Tomasz Maruszewski widzi je wszystkie. Przedstawia nam Wojtka, chłopca, który ucieka w odległy kosmos przed tym, co zgotowali mu dorośli, burząc jego bezpieczny świat. Przedstawia odcinającego się od własnej przeszłości i tożsamości Pawła, samotnego artystę, dla którego sztuka jest formą terapii, ujściem dla nadmiaru emocji. I tego trzeciego, który „żywi się wyłącznie nienawiścią”. Wchodzimy w ich światy, niepewni, co tam zastaniemy - tęsknotę, wyrzuty sumienia, destrukcję czy chęć przetrwania.

Autor nie zamyka nas jednak tylko w wewnętrznych rozważaniach bohaterów, pozwalając światowi zewnętrznemu wedrzeć się niespodziewanie i brutalnie w życie artysty. Wraz z Tadkiem, „królem osiedlowej dżungli”, i Roksi, kobietą do towarzystwa, przychodzi zderzenie z prawdziwym życiem niczym kubeł zimnej wody wylany na rozpaloną głowę, ale przede wszystkim powiew lekkości, świeżości i niemal groteski. Przychodzi tęsknota za bliskością drugiego człowieka, za poczuciem bezpieczeństwa, jakie może dać dziecku tylko rodzic, nawet jeśli miałyby to być jedynie ich namiastki, ale i rozbłysk odwagi do zmierzenia się z własnymi słabościami i cieniami przeszłości. Choć na chwilę.

Już we „Wrzaskach” mogłam doświadczyć ogromu emocji, jakie autor potrafi wydobyć z czytelnika, podobnie jak ze swoich bohaterów. Czasem nie wprost, w sposób nieoczywisty i nie do końca nazwany, a czasem dosadnie, kumulując je w kopniaku czy w pocałunku skierowanym do bezpańskiego psa.

W tej powieści znajdziecie wiele warstw, wiele przestrzeni do interpretacji i inspiracji, wiele skurczów serca, bo i tak wiele z siebie samych. Znajdziecie ciszę, która wybrzmiewa głośniej niż wrzask, odległy kosmos, bezpieczniejszy i bardziej przyjazny niż własny dom, i ciemność, która może być ukojeniem. Bo ta historia uczy patrzeć głębiej i dostrzegać prawdziwą wartość w tym, co inni mogą nazwać życiowym śmietnikiem.